Trong tháng Giêng, Hai năm 1971, tôi theo chân tiểu đoàn 23/BĐQ lên
pḥng thủ trại biên pḥng Polei Kleng, một căn cứ nằm nơi cuối thung lũng Plei
Trap, gần biên giới Miên và cách vùng tam biên (biên giới Việt-Miên-Lào) khoảng
50 cây số về hướng nam, đông nam. Khu vực có vị trí chiến thuật, ngăn chặn đường
xâm nhập của các đơn vị chính quy Bắc Việt trên hệ thống đường ṃn HCM, nên đă
xẩy ra nhiều trận đánh trước đây. Tiểu đoàn 23/BĐQ được đưa từ Pleiku lên trại
Polei Kleng và pḥng thủ căn cứ.
Trong khi chúng tôi vào đóng quân trong căn cứ, ở bên ngoài một cuộc
hành quân cấp lớn đang diễn ra, bao gồm các đơn vị thuộc: sư đoàn Không Vận (Air
Cav) Hoa Kỳ, hai pháo đội A và B, tiểu đoàn 1/92 Pháo Binh Hoa Kỳ (175 ly), bốn
tiểu đoàn Bộ Binh QLVNCH. Ba trong số bốn tiểu đoàn Việt Nam là Bộ Binh và tiểu
đoàn 22/BĐQ. Những khẩu đại bác 175 ly cơ động (gắn trên xe thiết giáp) bố trí
ngay bên ngoài hàng rào pḥng thủ trại. Sư đoàn Không Kỵ Hoa Kỳ lập băi tiếp tế
đạn dược, tiếp vận trên phi đạo (các trại LLĐB thường có một phi đạo ngắn để
tiếp tế). Với đủ loại máy bay, phi cơ trực thăng Chinooks, Hueys và Cobras trên
bầu trời, trại LLĐB Polei Kleng trông như một tổ ong. (Quân đội Hoa Kỳ rất hănh
diện về sư đoàn Không Vận ‘Đệ Nhất Sư Đoàn Kỵ Binh Không Vận – First Air
Cavalry’. Sư đoàn này chứng tỏ sức mạnh cơ động, với rất nhiều trực thăng đủ
loại để chuyển quân, cùng đồ tiếp vận).
Tin tức t́nh báo, sư đoàn Không Kỵ thâu thập được cho biết, có đơn vị
Bắc Việt hiện diện trong vùng. Chúng tôi biết địch quân đang hoạt động trong khu
vực giữa Polei Kleng và biên giới Miên. Tuy nhiên các sĩ quan t́nh báo vẫn chưa
đoán ra được ư định của địch. Trong khi đó hai pháo đội thuộc tiểu đoàn 1/92
Pháo Binh Hoa Kỳ bắn yểm trợ hằng đêm.
Chỉ được lệnh bảo vệ căn cứ, tiểu đoàn 23/BĐQ không phải ra ngoài tham
dự cuộc hành quân. Chúng tôi bỗng dưng trở thành... khán giả bất đắc dĩ, theo
dơi hai vơ sĩ trên vơ đài.
Tôi vào trong lều thuyết tŕnh hôm Chuẩn Tướng Wear (Tướng văn pḥng của
MACV), cố vấn trưởng Quân Đoàn II cùng với vị tư lệnh quân đoàn, làm một quyết
định mà làm thay đổi tất cả. Ông Tướng Việt Nam ra lệnh cuộc hành quân phải được
đưa lên phiá bắc thung lũng Plei Trap, tiến quân về hướng trại LLĐB Ben Het
(tiếng đồng âm là Been Hit, đă bị trúng đ̣n), trong vùng tam biên, một điểm nóng
(có nhiều dấu hiệu các hoạt động của địch).
Khi ông Tướng tư lệnh quân đoàn nói sẽ xử dụng trực thăng đưa bốn tiểu
đoàn Bộ Binh Việt Nam lên Ben Het, câu trả lời của Chuẩn Tướng Wear, tôi sẽ
không bao giờ quên “Tại sao lại phí phạm phương tiện không trợ? Ra lệnh cho họ
LỘI BỘ trong thung lũng lên đến Ben Het!” Lộ tŕnh di chuyển từ Polei Kleng lên
đến Ben Het dài 40 cây số, xuyên qua những cánh rừng rậm và ngang qua những
nhánh nhỏ trong hệ thống đường ṃn HCM. Ngoài ra, một vấn đề quan trọng khác là
họ (quân Việt Nam) đă ra khỏi tầm tác xạ yểm trợ của pháo binh Hoa Kỳ. Điều này
làm xuống tinh thần các binh sĩ VNCH, và rất nguy hiểm cho họ.
Theo lệnh của các cấp chỉ huy Việt Mỹ, tất cả các đơn vị, sư đoàn Không
Vận, Pháo Binh, cùng với tiếp vận của họ “khăn gói quả mướp”, rời Polei Kleng.
Đúng trong thời gian đó, đơn vị “chủ nhà” (tiểu đoàn 62 BĐQ/BP) đă thụ huấn xong
khóa huấn luyện BĐQ/Dục Mỹ trở về. Tiểu đoàn 23/BĐQ xong nhiệm vụ và chúng tôi
lại lên đoàn xe GMC trở về hậu cứ ở Pleiku trên con đường đă bị hư hỏng nhiều,
bụi mù.
Ở đây cần nói rơ thêm, trước khi có “lệnh” của các cấp chỉ huy cấp “quân
đoàn”, viên cố vấn trưởng tiểu đoàn 22/BĐQ được nghỉ phép sáu ngày (R&R). Ông ta
cùng với một hạ sĩ quan trong toán cố vấn được trực thăng “bốc ra” đưa về
Pleiku. Trung úy Orie Dubbeld chỉ c̣n chưa tới 30 ngày phục vụ tại Việt Nam vào
thay, cùng với Trung Sĩ Nhất James Edward Duncan, người vừa đến Việt Nam được
một tuần.
Tôi ra băi đáp trực thăng, trên phi đạo, đón Dubbeld và Duncan khi họ
được trực thăng đưa vào vùng hành quân, và cũng là người chứng kiến họ được một
trực thăng chuyển quân khác đưa vào tiểu đoàn 22/BĐQ, lúc đó đang “lội” trong
thung lũng Plei Trap. Trung Úy Dubbeld không được vui, anh ta đă gần hết thời
gian phục vụ... sao lại phải tham dự cuộc hành quân này...? Tôi sẽ không bao giờ
gặp lại cả hai người Dubbeld và Duncan.
Bạn có thể tiên đoán, chuyện ǵ sẽ xẩy ra. Tiểu đoàn 22/BĐQ cùng với ba
tiểu đoàn Bộ Binh Việt Nam di chuyển bộ trong thung lũng Plei Trap lên hướng bắc
(Ben Het), đúng vào nơi đóng quân của ba trung đoàn chính quy Bắc Việt, 28, 40
và 66. Địch đang tập trung trong thung lũng để chuẩn bị tấn công trại LLĐB Ben
Het. Ba tiểu đoàn Bộ Binh Việt Nam bị “tàn sát”, có thể nói họ “biến mất” trong
quân sử.
Tuy vậy, tiểu đoàn 22/BĐQ vẫn giữ vững tinh thần chiến đấu gắn bó của
đơn vị, đánh xuyên qua tuyến phục kích cấp trung đoàn của địch, tiếp tục tiến
lên hướng bắc thung lũng Plei Trap. Lúc đó, tiểu đoàn Biệt Động Quân Việt Nam đă
ra khỏi tầm mức liên lạc truyền tin của các đơn vị bạn, chỉ c̣n liên lạc được
với phi cơ bay bao vùng. Rừng núi rập rạp cũng làm trở ngại vấn đề liên lạc qua
máy truyền tin, xin không trợ hay trực thăng vơ trang yểm trợ cho tiểu đoàn. Một
phi cơ “Hỏa Long” lên bắn yểm trợ được một lúc, rồi sau đó phải bay về mà không
rơ lư do.
Đêm ngày 3 tháng Ba năm 1971, tiểu đoàn 22/BĐQ phá được trận phục kích,
đến một ngọn đồi nơi hướng nam trại LLĐB Ben Het, tổ chức pḥng thủ đêm. Không
“tiêu diệt” được tiểu đoàn Biệt Động Quân, quân Bắc Việt pháo kích như mưa lên
ngọn đồi, hàng trăm quả đạn súng cối trong ṿng một tiếng đồng hồ. Một quả rơi
vào hố chiến đấu của Dubbeld và Duncan.
Bộ tư lệnh Quân Đoàn II, vội vă đưa tiểu đoàn 23/BĐQ (bằng xe!) từ
Pleiku lên Tân Cảnh, rồi từ đó sẽ tiến về hướng Ben Het bắt tay với tiểu đoàn
22/BĐQ. Để tiếp cứu đơn vị bạn, tiểu đoàn 23/BĐQ chạy đua với thời gian, từ Tân
Cảnh, tới Dak To, rồi xuống tới Ben Het.
Khi vào đến trại LLĐB Ben Het, quân đội Bắc Việt đang pháo kích vào căn
cứ, nhiều đám bụi bay lên rải rác, đó đây. Chui vào hầm trung tâm hành quân trại
Ben Het, tôi được nghe những lời đối thoại của nhân viên trên hệ thống truyền
tin “Đây là Ben Het. Thưa đúng, chúng tôi đang bị pháo kích... Thưa không. Ngay
bây giờ. Tôi lập lại ‘Thưa tôi không phải thằng nói láo’...”
Không tới một tiếng đồng hồ sau, trước khi trời xập tối, tiểu đoàn
23/BĐQ ra khỏi trại LLĐB Ben Het, tiến về hướng nam, để bắt tay với tiểu đoàn
22/BĐQ. Tiểu đoàn di chuyển rất thận trọng, nên không có chuyện ǵ xẩy ra. Đến
lúc rạng đông ngày hôm sau, chúng tôi bắt tay với tiểu đoàn bạn, rồi cả hai đon
vị, gấp rút quay trở lại trại LLĐB Ben Het.
Sau đó tiểu đoàn 22/BĐQ được một đoàn trực thăng đến đưa về Pleiku. C̣n
lại tiểu đoàn 23/BĐQ khoảng 300 binh sĩ nằm giữ căn cứ Ben Het. Chúng tôi được
biết khoảng mười ngàn quân Bắc Việt đang có mặt trong vùng tam biên. Trại LLĐB
Ben Het nằm ngoài tầm tác xạ yểm trợ của Pháo Binh... Không yểm cũng không được
quyền ưu tiên. Dubbeld và Duncan đă hy sinh... có thể sẽ đến phiên chúng tôi...