Căn cứ Dak Pek là một tiền đồn biên pḥng nằm gần biên giới Lào Việt, giáp với quận Ba Tơ tỉnh Quảng Ngăi và cách thị trấn Kontum 80 cây số theo đường chim bay về hướng tây bắc. Lực lượng Đặc biệt Hoa Kỳ xây căn cứ này vào tháng Tư năm 1962 nhằm mục đích ngăn chặn, phá hoại đường xâm nhập từ bắc vào của các đơn vị cộng sản Bắc Việt. Đến ngày 30 tháng 11 năm 1970, căn cứ được bàn giao cho QL/VNCH và trở thành tiểu đoàn 88 Biệt Động Quân Biên Pḥng.
Sau khi chuyển sang Biệt Động Quân, tiểu đoàn được giao phó thêm nhiệm vụ huấn luyện cho các tân sĩ quan về kỹ thuật trinh sát, viễn thám, trước khi bổ sung cho các đơn vị BĐQ đang hành quân trên bốn quân khu và Campuchia. Trong trận chiến mùa hè đỏ lửa 1972, quân Bắc Việt tấn công căn cứ Dak Pek nhưng thất bại, một phần v́ các binh sĩ BĐQ chiến đấu dũng cảm, một phần v́ vị trí chiến lược của trại, nhiều đồi núi, phân tán nên tránh được hỏa lực pháo binh của địch. Thất bại trong việc thanh toán tiểu đoàn 88 BĐQ, cộng quân đi ṿng xuống phía nam đánh chiếm Tân Cảnh Dakto và bao vây thành phố Kontum.
Trong năm 1973 chỉ có những cuộc chạm súng nhỏ không đáng kể, quân cộng sản “chê” TĐ 88 mặc dầu các tiền đồn khác Ben Het, Dak Seang và quận Ba Tơ đă lần lượt rơi vào tay địch quân. Cuối năm 1973, tiểu-đoàn 88 kết hợp với TĐ 95 (Ben Het), TĐ 62 (Polei Kleng) thành liên đoàn 22 BĐQ. Liên đoàn với hai tiểu đoàn lưu động thường xuyên hành quân trên vùng cao nguyên Kontum, Pleiku, Phú Yên c̣n TĐ 88 vẫn nằm giữ căn cứ Dak Pek. Lúc này căn cứ Dak pek đă bị cô lập hoàn toàn, mọi việc liên lạc với bên ngoài, tải thương, tiếp tế đều bằng trực thăng, ngoài ra tiễu đoàn không c̣n được sự yểm trợ của pháo binh bạn v́ nằm quá xa, sâu trong vùng địch chiếm đóng.
Trong một cuộc chạm súng gần căn cứ vào ngày 27 tháng Tư, binh sĩ Biệt Động Quân tịch thu một tài liệu chứng minh rơ ràng quân CSBV đang sửa soạn cho một trận đánh dứt điểm căn cứ Dak Pek. Đầu tháng Năm, toán viễn thám BĐQ khám phá một hầm chứa 60 viên đạn pháo binh 105 ly (tịch thu được của QL/VNCH trong mùa hè đỏ lửa). Một điều mà BĐQ không biết đến là trung đoàn 29, sư đoàn 324B CSBV, đă được di chuyển bằng xe vận tải Molotova từ thung lũng A Shau tỉnh Thừa Thiên về vùng tam biên. Việc xử dụng trung đoàn 29 chứng tỏ khả năng di động của địch quân đă được phát triển cùng với hệ thống đường xá và pḥng không. Giao phó trách nhiệm dứt điểm căn cứ Dak Pek cho trung đoàn 29, trung đoàn này đă được di chuyển bí mật 75 dặm và đặt dưới quyền điều động của mặt trận B3.
Vị tiểu đoàn trưởng TĐ 88 BĐQ có giữ một bức mật thư, chỉ mở ra khi trường hợp căn cứ Dak Pek bị tràn ngập. Ông ta sẽ hướng dẫn các binh sĩ sống sót băng rừng vượt núi chạy về Mang Buk, một tiền đồn cách Dak Pek vào khoảng 60 cây số về hướng đông nam. Có lẽ thiếu tá Di, TĐT, không có dịp mở bức mật thư đó ra để thi hành.
Sau trận đánh căn cứ Dak Pek tháng năm 1974, báo cáo tổn thất về tiểu đoàn 88 Biệt Động Quân là 100%. Tiểu đoàn này đă bị cô lập hơn một năm, tất cả các vùng xung quanh như Tân Cảnh, Dakto đă mất vào tay giặc cộng. Tiền đồn Mang Buk gần nhất cũng cách Dak Pek 60 cây số, làm sao các quân nhân TĐ 88 có thể chạy thoát khi căn cứ thất thủ!
Theo tài liệu:
- Francis J. Kelly, The Green Berets, Brasseys (US), Inc. New York, 1991. Kỷ niệm ngày Quân Lực 19-06-1995
CĂN CỨ DAK PEK (ĐỨC PHONG)
Vũ đ́nh Hiếu
- Col. William E Le Gro, Vietnam from Cease fire to Capitulation, Washington, D.C. 1981
