CHIẾN CÔNG CUẢ MỘT TỬ THI

BĐQ Nguyễn chánh Dật

Tại nghĩa trang Solitude ở Huelva, một thành phố nhỏ gần biên giới với Bồ Đào Nha, trong vịnh Cadiz hướng nam cuả Tây ban Nha, ở giữa những ngôi mộ khác, có một ngôi mộ đặc biệt ít người biết đến nguồn gốc cuả nó, ngoại trừ những nhân viên tình báo Anh. Đó là nơi an nghỉ cuả một người đàn ông 34 tuổi sống lang thang rày đây mai đó, cuối cùng chết vì ngộ độc thuốc giết chuột ở London vào năm 1943.

Một thời gian sau, người ta đã làm lễ truy điệu cho ông. Vinh danh ông về những đóng góp cuả ông trong thế chiến thứ II, mặc dù, lúc đó ông chỉ là xác chết đạt được tiêu chuẩn để tình báo Anh xử dụng nhằm một âm mưu đánh lừa Đức quốc Xã, một trong những mưu kế lớn đã thành công giúp Đồng Minh giải phóng Âu Châu để kết thúc đệ nhị thế chiến. Xác chết cuả người đàn ông này được mặc quân phục của Hải Quân Hoàng Gia Anh, có tên ngụy tạo William Martin với cấp bậc Thiếu Tá. Kèm theo xác chết là một túi đựng tài liệu mật để đánh lừa, được tàu ngầm chở đến ngoài khơi Tây ban Nha ở Huelva. Chính phủ Anh đoan chắc rằng xác chết sẽ được trôi dạt vào bờ và được vớt. Túi tài liệu mật sẽ được Tây ban Nha chuyển cho tình báo Đức để họ tin chắc rằng lực lượng Đồng Minh ở Điạ trung Hải và Bắc Phi sẽ đổ bộ lên phiá Nam Âu Châu, qua ngõ Hy Lạp, chứ không phải qua ngõ Sicily. Nhờ đánh lừa như vậy, Đồng Minh đã chiếm được Sicily với một tổn thất ít, tiết kiệm được hàng chục ngàn sinh mạng. Câu chuyện chiến công cuả một tử thi được viết thành sách, và dựng thành phim vào năm 1957. Phim đã cho chúng ta thấy mưu kế đã được nghiên cứu, trải qua một quá trình dàn dựng công phu.

***

Cuối năm 1942, hành quan Torch để tấn công vào Pháp từ phiá bắc Phi Châu sắp xảy ra. Các nhà hoạch định chiến lược Đồng Minh đã quyết định dùng Điạ trung Hải để từ đó tung ra các mũi dùi tấn công.

Từ Bắc Phi, các cuộc tấn công có thể thực hiện, hoặc qua lãnh thổ Ý, hoặc qua các quốc gia khác như Albania, Bulgaria, Romania, và European Turkey, thuộc bán đảo Balkans. Các mũi dùi tấn công sẽ kẹp chặt lực lượng Đức ở giữa hai gọng kềm, một của Nga Sô về phiá Đông, một của Đồng Minh về phía Tây. Đồng Minh nghĩ rằng nếu kiểm soát được Sicily, Điạ trung Hải sẽ được khai thông. Thời gian này, lực lượng hải quân Đức, với loại tàu đa dụng “Raumboote” đang hoạt động mạnh ở đây. Một khi Điạ trung Hải đưọc giao thông dễ dàng, Đồng Minh sẽ vận chuyển chiến cụ và binh sĩ qua thuỷ lộ này. Quan niệm điều quân như vậy đã làm cho Sicily trở nên một mục tiêu chiến lược quá rõ ràng. Chia sẻ quan niệm với họ là các nhà hoạch định chiến lược Đức. Họ còn cho rằng không những chỉ Sicily thôi mà còn nhiều vùng khác nữa qua nhửng tin tức tình báo thu lượm được sau khi đã trải qua một quá trình phối kiểm và đánh giá.

Những sự chuẩn bị quy mô cuả Đồng Minh thế nào cũng bị Đức khám phá. Chính người Đức cũng nghĩ rằng trong một tương lai gần sẽ có nhiều cuộc phản công cuả Đồng Minh để giải phóng nước Pháp. Sau đó, dùng các vùng đã được giải phóng làm bàn đạp đẩy lực lượng Đức Quốc Xã về phiá bên kia sông Rhin.

Đồng Minh muốn thắng, ngoài những ưu thế về hoả lực, trội về quân số, phải trả một giá quá đắt về nhân mạng. Để có một chiến thắng, đồng thời tiết kiêm được nhiều sinh mạng, chỉ có cách đánh lừa theo kiểu dương đông kích tây. Lúc đó, Đức sẽ phân tán những lực lượng nòng cốt đến nhiều vị trí. Việc đánh lừa địch quân thì tình báo Anh đã có nhiều kinh nghiệm tại các mặt trận Bắc Phi, bằng cách tung ra những tin giả, chuyển các tin này qua các điệp viên hàng hai, hoặc đồn đãi qua giới ngoại giao để đến tình báo Đức.

The Double Cross System là một cơ quan phản tình báo chuyên thực hiện những cuộc hành quân đánh lừa trực thuộc nghành Quân Báo Anh, dưới sự chỉ huy cuà Sir Cecil Masterman (1891-1977). Cơ quan này cũng còn gọi là “XX SYSTEM” hay “TWENTY COMMITTEE”, dùng số 20 cuả chữ số La Mã “XX”. Trung Tá Charles Cholmondeley, thuộc Không Lực Hoàng Gia, và Trung Tá Ewen Montagu, sĩ quan tình báo cuả Hải Quân Hoàng Gia, là những nhân viên cuả cơ quan này. Trước đây vài tháng, Trung Tá Cholmondeley đã có sáng kiến dùng một xác chết buộc vào một chiếc dù bị hỏng, kèm theo một máy vô tuyến, thả xuống một vùng cuả nước Pháp đang bị Đức chiếm đóng.

Thời gian này, Thứ Trưởng Quốc Phòng Pháp là Thiếu Tướng Charles De Gaulle đang thành lập chính phủ lưu vong ở London. Sáng kiến này không được thực hiện vì không phù hợp với thực tế, cũng như sự biến chuyển của những mặt trận vào giai đoạn đó. Sau này, cơ quan đồng ý với sáng kiến cuả Trung Tá Montagu là dùng một tài liệu mật thay thế cho máy vô tuyến đi kèm với một xác chết được ngụy tạo như một máy bay lâm nạn ngoài biển. Xác chết và tài liệu mật một vài ngày sau trôi dạt vào bờ. Kế hoạch này theo họ dễ thành công hơn. Trung Tá Montagu đã đặt tên cho cuộc hành quân này là “OPERATION MINCEMEAT”. Công việc bây giờ là làm thế nào để có một xác chết mang theo? Tình báo quân đội Anh thừa biết rằng khi Đức bắt được xác chết này thế nào cũng có một cuộc khám nghiệm tử thi để xem hư thực. Xác chết đuối thực trong phổi có nước. Như vậy theo tiêu chuẩn, họ muốn xác chết phải có nước trong phổi.

Với sự giúp đỡ cuả nhà bệnh lý học nổ danh Sir Bernard Spilsbury, họ đã có được một xác chết mong muốn. Đó là xác chết cuả một thanh niên 34 tuổi, sống lang thang, chết vì ngộ độc thuốc giết chuột. Như vậy, có nước trong phổi rất phù hợp với người chết đuối trong thực tế. Công việc kế tiếp là nguỵ tạo một lý lịch. Liên lạc với một số cơ quan để cung cấp các giấy tờ như vé xe, vé xem hát, và nhiều thứ khác, miễn sao được xem như sự thực.

Tử thi được mang tên William Martin, sinh năm 1907 ở Cardiff, Wales, cầp bậc thiếu tá thuộc Royal Marines, được bổ nhậm đến Headquarters Combined Operations. Sở dĩ chọn tên Martin, vì trong Royal Marins có nhiều người mang tên này. Cấp bậc thiếu tá thuộc hàng sĩ quan cao cấp mang tài liệu mật cũng là điều hợp lý. Quân phục do tiệm may Gieves & Hawkes ở Savile Row thực hiện. Xác chết mang theo một tấm ảnh tình nhân tên “PAM” (thực ra ảnh nảy là của một cô thư ký phục vụ tại cơ quan), hai bức thư tình, một lá thư của ngưòi cha, một hoá đơn mua nhẫn kết hôn, một lá thư của Llouds Bank đòi tiền, cùi vé xe bus, ticket cuả một rạp hát ở London, một hoá đơn cư ngụ bốn đêm tại Naval and Military Club. Ngày tháng của những hoá đơn cho phù hợp khi rời London vào ngày tháng tư. Nếu xác chết trôi vào bờ ngày 30, như vậy là đúng đã lênh đênh ngoài biển vài ba ngày sau khi máy bay khởi hành từ London, và bị nạn ngoài khơi. Để tạo thêm tin tưởng, Montagu đã dàn dựng ID cuả Martin đã bị mất. Cái đang dùng là cái mới thay, cũng như một số giấy tờ trong người đã quá hạn chưa được “renewed”. Thiếu Tá Martin có mang một thư giới thiệu cuả cấp chỉ huy là Admiral Mountbatten giới thiệu với Admiral Cunningham, Tư Lệnh Hải Quân Đồng Minh tại Điạ trung Hải. Tất cả giấy tờ mật, và giấy tờ cá nhân được để trong một briefcase. Điều quan trọng là làm sao để người Đức vớt được cả tử thi lẫn briefcase. Trước tiên, họ nghĩ cho tay xác chết cầm vào quai xách của briefcase, nhờ bắp thịt cuả xác chết lúc đó đã cứng đơ. Nhưng sự cứng đơ này sẽ giảm bớt từ từ. Như vậy, briefcase sẽ tách rời khỏi xác chết và trôi mất. Sau cùng, họ dùng một sợi xích nhỏ được bọc ngoài bằng da để buộc tay tử thi với briefcase giống như những người mang tiền và quý kim cuả những ngân hàng ở Anh lúc bấy giờ thường dùng để đề phòng cướp dựt.

***

Tử thi của Thiếu Tá Martin trong bộ quân phục Hải Quân Hoàng Gia được đặt trong một thùng chứa bằng thép. Thùng chứa đầy chất Carbon Dioxide. Đây là loại khí, được dùng trong việc làm lạnh, thăng hoa ở -78 C (-110 F). Khi Carbon Dioxide bốc hơi thì tất cả khí Oxy bị tống ra hết. Trong thùng chỉ còn khí CO2. Tiến trình này giúp cho việc giữ tử thi khỏi bị đông lạnh. Thùng chứa tử thi được chở đến một căn cứ tàu ngầm lớn Holy Loch ở Scotland, sau đó được đưa xuống tàu ngầm HMS Seraph. Thuyền trưởng là Trung Tá BILL JEWELL đi cùng thuỷ thủ đoàn đã có nhiều kinh nghiệm trong các cuộc hành quân đặc biệt trước đây. Ông giải thích cho các thuỷ thủ biết rằng thùng chứa một dụng cụ đặc biệt thăm dò khí tượng sẽ được mang đến thả ngoài khơi Tây ban Nha. Tàu Seraph khởi hành ngày 9 tháng 4, đến hải phận Tây ban Nha cách thành phố Huelva một mile vào ngày 30 tháng tư. Tình báo Anh biết rằng tại thành phố này có một nhân viên của cơ quan Abwehr (Tình báo Đức). Người này rất thân thiện với chính quyền điạ phương. Tưởng cũng nên nhắc lại, sau cuộc nội chiến cuả Tây ban Nha (1936-1939) đã đưa tướng độc tài Francisco Franco lên cầm quyền (1939-1975), và có khuynh hướng thân Đức.

Khoảng 4:30 sáng, tàu Seraph nổi lên, thuyền trưởng cho mang tử thi đến. Chỉ có các sĩ quan hiểu biết chi tiết, và mục đích của cuộc hành quân mới được chứng kiến. Tử thi được mang ra khỏi thùng, cột briefcase tài liệu vào tử thi, xong nhẹ nhàng đẩy xuống biển. Từ đó, thuỷ triều đang lên sẽ đẩy giạt tử thi vào bờ. Sau đó, thùng chứa được nhấn chìm xuống biển. Thuyền trưởng gửi công điện về Bộ Chỉ Huy báo cáo nhiệm vụ đã hoàn tất (Mincemeat completed!).

Lúc 9:30 sáng, một ngư phủ tại điạ phương tên José Antonio Rey Maria tìm thấy tử thi và briefcase. Ba ngày sau, tử thi được giao cho viên Lãnh Sự Anh F. K. Hazeldene lo việc mai tang. Trước khi đem chôn, viên lãnh sự nhờ nhà bệnh lý học Eduardo Del Torne làm một cuộc khám nghiệm tử thi. Theo kết quả khám nghiệm thì nạn nhân khi rớt xuống biển vẫn còn sống, không bị thương tích, và sau đó bị chết đuối. Tử thi đã lênh đênh trên biển từ ba đến năm ngày trước khi trôi dạt vào bờ.

Dựa vào những báo cáo từ Tây ban Nha, Montagu đã cho thêm tên cuả Thiếu Tá Martin vào danh sách những tổn thất của quân đội Anh trong những ngày gần đây. Con số thiệt hại này được đăng lên báo Times ngày 4 tháng 6, cố ý cho người Đức phối kiểm lại. Để cho sự việc phù hợp và ăn khớp thêm, tên của hai sĩ quan khác và chiếc máy bay bị nạn giả tạo ngoài khơi cuũg được tường thuật trên báo ngày hôm đó mục đích tạo thêm sự tin cậy cho câu chuyện cuả Thiếu Tá Martin là có thật. Chắc ăn thêm nữa, Bộ Tư Lệnh Hải Quân Anh đã gửi nhiều công điện đến Sĩ quan Tuỳ viên Hải Quân chỉ thị khẩn cấp tìm cho ra túi đựng tài liệu mật mà Thiếu Tá Martin đã mang theo, và cũng cho hay nếu chẳng may túi này ở trong tay cuả chính phủ Tây ban Nha thì tìm đủ mọi cách thu hồi lại, nhưng cũng tránh đừng tiết lộ cho họ biết tầm quan trọng cuả những tài liệu này.

Đúng như Hải Quân Anh đã nghĩ, túi tài liệu đã rơi vào tay chính phủ Tây ban Nha và đã được Tham mưu Trưởng Hải Quân cuả họ trao cho Sĩ quan Tuỳ viên Hải Quân Anh vào ngày 13/5 với lời bảo đảm mọi thứ còn nguyên vẹn không bị thất thoát. Nói như vậy nhưng không phải vây. Chính phủ Anh tin rằng nhưữg tài liệu mật đã được chụp hình, nghiên cứu và sau đó chuyển giao cho tình báo Đức.

Khi tử thi được tìm thấy thì tin này được thông báo cho nhân viên tình báo Đức ở Huelva, thành phố ven biển nơi tử thi được thả xuống. Nhân viên tình báo Đức ở đây có tên là Adoff Claus, con của một nhân viên lãnh sự Đức. Clauss điều hành công việc điệp báo dưới một chức vụ nguỵ trang là chuyên gia kỹ thuật nông nghiệp, và đã báo cáo sự việc đến cấp chỉ huy liên hệ. Những bản sao tài liệu được Clauss gửi về xác nhận sau. Những xác nhận sau này từ cơ quan tình báo Anh ULTRA gửi cho Thủ Tướng Churchill, và cuả Hoa Kỳ gửi cho Đồng Minh, cho biết việc đánh lừa có kết quả. Đức quốc Xã đã tin tưởng tài liệu bắt được là thật, mà chẳng có chút ngờ vực nào (Mincemeat swallowed whole).

Khi chiến tranh kết thúc, một hồ sơ mật cuả tình báo Đức bị Anh tịch thu cho biết cơ quan này đánh giá cao tài liệu đánh lừa. Họ cho đó là một tài liệu thật, và vô cùng chính xác, do đó trung ương đã cho phổ biến đến các cấp chỉ huy cao cấp. Những bản sao cho thấy có sự phê chuẩn và ký tắt (initials) của những sĩ quan chóp bu điều hành bộ máy chiến tranh của Đức, như Thuỷ sư Đô đốc DONITS, Thống chế KEITEL. Tài liệu cũng cho biết Hitler quá tin tưởng, và đã bất đồng quan điểm với Mussolini, người đã nghĩ rằng Đồng Minh chắc chắn sẽ đổ bộ lên mục tiêu chính là Sicily, phiá Nam nước Ý.

Ngay lập tức, những lực lượng phòng thủ vững chắc của Đức được chuyển hướng. Quân tăng viện được điều động tới Hy Lạp, Sardina và Corsia, thay vì đến Sicily. Thời gian này Commandos của Anh vẫn hoạt động mạnh tại Hy Lạp để nhử lực lượng Đức. Danh tướng Erwin Rommel có biệt danh là Cáo Sa Mạc Bắc Phi (Sau này ông tự vận vì tham gia vào tổ chức quân đội ám sát hụt Hitler vào ngày 20/7) được gửi sang Hy Lạp nắm quyền tổng chỉ huy. Một lực lượng hùng hậu “R Boats” (Raumboote) có khả năng đa dụng được gửi sang Hy Lạp đến từ Sicily. Dọc theo bờ biển Hy Lạp, Đức cho đặt thêm ba bãi mìn làm chướng ngại vật chống lại lực lượng đổ bộ. Ba sư đoàn chiến xa, một điều động từ Pháp, và hai đièu động từ mặt trận phiá Đông được gửi đến Hy Lạp. Hậu quả là giảm khả năng chiến đấu cuả Đức chống lại Liên Xô tại chiến tuyến phòng thủ Kursk.

Ngày 9/7, lực lượng hùng hậu cuả Đồng Minh xuất phát từ Điạ trung Hải đổ bộ lên Sicily trong cuộc hành quân Husky. Trong khi đó, Đức vẫn còn tin tưởng Đồng Minh sẽ đổ bộ lên Sardina và Hy Lạp, nên đã duy trì một lực lượng hùng hậu tại các vị trí này. Khi biết mình bị đánh lừa bằng một tử thi thì đã muộn.

Với chiến thắng nhờ mưu kế, Trung Tá Ewen Montagu nhận được Huy chương OBE (Order of the British Empire), một loại huy chương cao quý nhất về những đóng góp cuả ông trong cuộc hành quân Mincemeat. Riêng Thiếu Tá William Martin, tên ngụy tạo cuả xác chết Glynawn Michael, vô danh lúc sống, đã trở thành nổi danh sau khi chết.

January 2010.