(truyện kể về Tết Mậu Thân 1968 tại Huế)

            Hùng dắt xe đạp đi vào sân sau của dãy nhà ba gian, nơi chàng và Phụng thuê chung làm chỗ tạm trú để đi học... Khi chàng ra đi, đã nhớ khoá cửa cẩn thận tại sao bây giờ thấy cánh cửa sổ bị mở tung ra: tuồng như có người nào đang ở trong phòng của mình? Hùng rón rén bước đến gần, núp sau cánh cửa sổ nhìn vào bên trong:

       - Bà đang ở mô?

       - Anh Phụng đưa bà vô bệnh viện rồi.

       - Bà yếu dữ rứa à?

       - Dạ, bà yếu lắm, không ăn uống chi được.

       - À, em đến đây bằng cách chi?

       - Em đi xe đò. Tối nay em phải trở về nhà bà nội ở gần hồ Tịnh Tâm

       - Anh đến trường xin phép cho anh Phụng. Sau đó, chở em về nhà luôn.

       - Dạ, cám ơn anh.

       Hùng và Phụng học cùng lớp khi còn ở bậc Trung học. Sau khi đậu Tú Tài, Phụng thi vào trường Sư Phạm còn Hùng học Luật khoa. Hai người ở chung phòng trọ, ban ngày mỗi người đi một ngả, tối về nhà mới ăn chung.

       - Năm ni Ấu Nhi được mấy tuổi rồi?

       - Dạ, mười sáu...

       - Vậy mà anh cứ tưởng rằng em mới 13, 14 thôi!

       - Dáng em nhỏ bé nên mọi người trong nhà gọi em là Ấu Nhi (tên đi học cũng vậy).

       Chiếc xe gắn máy hiệu Puch do Cộng Hòa Liên Bang Tây Đức sản xuất chạy rất êm, tiếng nổ rất nhẹ, Hùng nghe rõ giọng nói của Ấu Nhi ngồi phía sau đang trò chuyện với mình. Trời mùa Đông, mặc dù tạnh ráo nhưng còn nhiều cơn gió lạnh, Hùng có cảm tưởng như Ấu Nhi đang lạnh lắm và nàng cũng đang áp sát người vào phía sau lưng chàng để tìm chút hơi ấm.

       Đến trường Đại Học Sư Phạm, Hùng để xe cho Ấu Nhi giữ, chàng đi vào văn phòng xin phép cho Phụng... Xong, trở ra, thấy Ấu Nhi đang đứng núp phía sau hành lang, chàng vội vàng lấy xe, chở Ấu Nhi qua cầu Trường Tiền đi vào Thành Nội. Cơn gió mùa Đông thổi qua mặt sông rộng càng tăng thêm sức giá buốt, Ấu Nhi càng cảm thấy tê tái. Mặc dù trời tạnh ráo, không mưa, nhưng Hùng luôn nhắc nhở nàng:

       - Ấu Nhi, em phải ôm sát vào người anh cho đỡ lạnh, nhớ mang áo mưa vào.

       - Dạ.

       Câu hát "cầu Trường Tiền sáu vài, mười hai nhịp" Ấu Nhi đã nghe qua làn sóng của đài phát thanh Huế nhiều lần, nên nàng đã thuộc lòng từ khi còn nhỏ. Nhưng lần nầy nàng cảm thấy như cầu đã được nối dài thêm đến mấy chục vài, mấy trăm nhịp. Nàng chỉ mong xe chạy cho mau, chóng qua cầu để bớt lạnh. Thế rồi, xe cũng đã đổ giốc xuống đường Trần Hưng Đạo, phố Đông Ba và đang trên đường vào cửa Thượng Tứ. Xe chạy dọc theo đường Đinh Bộ Lĩnh vào thẳng cống Tây Linh, phía bên phải là Tàng Thư (thư viện của nhà vua ngày xưa) và phía bên trái là Hồ Tịnh Tâm... Vườn nhà bà nội của Ấu Nhi ở bên cạnh Hồ Tịnh Tâm, con đường đất nhỏ hẹp song song với bờ hồ. Hùng giải thích cho Ấu Nhi:

       - Hồ nầy được xây dựng từ thời vua Gia Long (1802), nguyên là một nhánh sông cũ, khi vua ra lệnh xây kinh đô thì cho đắp đường chận ngang khúc sông và cho đào rộng thêm ra thành hình vuông... Hồ được xây tường chung quanh, cửa phía Nam đặt tên là Hạ Huân (gió mát mùa hạ), cửa phía Đông gọi là Xuân Quang (ánh thiều quang mùa Xuân), cửa phía Tây gọi là Thu Nguyệt (trăng mùa Thu) và cửa phía Bắc gọi là Đông Hi (tia nắng mùa Đông). Trong hồ có ba hòn đảo gọi là: đảo Bồng Lai ở phía Nam, trên đảo dựng điện Bồng Doanh, phía Đông là nhà thuỷ tạ Thanh Tâm, phía Tây là lầu Trừng Luyện. Bốn phía Đông, Tây, Nam, Bắc là cửa điện, trước cửa có cầu, còn có đảo, trên đảo dựng gác, dựng lầu.

       - Anh nói nhiều quá em không nhớ được.

       - Anh thấy trong sách "Đại Nam Nhất Thống Chí" ghi chép như vậy, chứ thật ra anh cũng không phân biệt được cửa nào với lầu nào! Ngày xưa có cầu đi ra bốn phía, dưới cầu có nước ăn thông với nhau. Các cầu đều che mái ngói, trong hồ thả sen, bờ hồ trồng trúc, chim bay cá nhảy, óng ánh sắc đỏ, sắc xanh.

       - Ngày xưa chắc là đẹp lắm, bây giờ chỉ thấy còn nhiều hoa sen mà thôi! Các công trình xây dựng ngày xưa nay hư hỏng gần hết, nhất là các cầu gỗ thì gần như không còn sử dụng được nữa.

       - Vua Minh Mạng gọi hồ nầy là Hồ Tịnh Tâm và có làm 10 bài thơ tả cảnh hồ... Vua Thiệu Trị có làm 20 bài thơ tả cảnh đẹp ở đất thần kinh, khắc vào biển đồng trong đó có một bài về Hồ Tịnh Tâm. Dưới đời vua Thiệu Trị có lần cho các tân khoa tiến sĩ vào đây xem hoa và dự yến tiệc... Ngày xưa, ai được vào chơi trong hồ nầy là một vinh dự đặc biệt. Khi vườn hoa dựng xong, vua Minh Mạng đã từng rước bà Thuận Thiên Cao Hoàng Hậu (vợ vua Gia Long, mẹ nuôi của vua Minh Mạng) lên lầu Thưởng Thắng xem hoa, rồi vua làm bài thơ ghi lại sự việc nầy. Thơ của vua sáng tác được ghi vào sách gọi là "Thánh Chế".

       Hùng đem những chuyện trong sách vở nói lại với Ấu Nhi để cho có chuyện mà nói vì đoạn đường từ ngoài cống vào đến nhà bà nội vừa hẹp, vừa đầy ổ gà, chạy xe sợ trượt té, bùn lầy làm lấm hết quần áo, nên chàng vừa dẫn xe đi bộ vừa trò chuyện cho bớt tẻ nhạt.

       Ấu Nhi đến trước cổng, mở cửa vào, Hùng dẫn xe đi theo sau. Mùa Đông, sân đất ẩm ướt, vườn cây um tùm, cành lá chằng chịt bao bọc ngôi nhà tranh nhỏ bé. Đây là nhà của ông bà nội ngày xưa, nơi cha của Ấu Nhi và các cô, các chú sinh ra và lớn lên. Sau đó mỗi ngừơi một nơi sinh sống lập nghiệp... chỉ còn hai ông bà ở với nhau, thỉnh thoảng ngày Tết, ngày giỗ mới có người về thăm. Từ khi ông nội qua đời, chiến tranh mỗi ngày một lan rộng, con cháu ít có dịp trở về, ba của Ấu Nhi đề nghị bán vườn rồi đưa bà nội vô Đà Nẵng ở với con cháu. Nhưng bà nội không chịu vì còn quyến luyến kỷ niệm của bà từ ngày về nhà chồng, đây là di tích ông bà tổ tiên để lại. Bà thích săn sóc vườn hoa với những gốc mai già đều đặn trổ bông vào mùa Tết, hai gốc hải đường lá xanh hoa thắm rất tươi, những cây thanh trà, bưởi, măng cụt, mãng cầu, chanh và hàng cau với giàn trầu leo từ dưới gốc lên tận ngọn. Ngoài ra còn có một cái ao cá nho nhỏ, dọc bờ ao là những bụi chuối tiêu, chuối mật năm nào cũng sây trái. Phía sau nhà bếp có chuồng gà. Bà thường bán những hoa trái trong vườn để có tiền xài, có trứng gà để ăn, có gà giò để làm thịt khi có khách, hoặc làm món gà hầm với đọt dâu non và đậu xanh để bồi dưỡng cho bà. Bà cho rằng như thế cũng tự túc được rồi, khỏi phiền đến con cháu. Dù vậy, ba mẹ của Ấu Nhi và các cô, các chú cũng gởi tiền, gởi quà đều đặn cho bà. Nhận thấy tuổi tác của bà càng ngày càng cao, sức khoẻ không được bình thường như trứơc nữa nên ba má cho Ấu Nhi về ở với bà. Bà thường nói với Ấu Nhi:

       - Bà ở đây để giữ từ đường, cúng giỗ ông bà tổ tiên. Nếu sau nầy có anh chàng nào thương cháu thì bà cho về ở đây với bà. Hết đời bà, nếu không ai chịu trở về lập nghiệp tại quê hương thì nhà nầy sẽ cho Ấu Nhi.

       Từ ngày mới đậu tiểu học, Ấu Nhi đã đến đây ở chung với bà. Ấu Nhi học trường trung học Thành Nội, một chi nhánh của trường Đồng Khánh, ngày đi học một buổi, thì giờ còn lại làm việc nhà giúp bà và học bài, ít khi đi đâu xa. Trong nhà có một tủ sách học của các anh chị, cô chú ngày xưa để lại, cũng có một số sách truyện và báo cũ, khi có thì giờ rảnh rỗi, Ấu Nhi cũng hay tìm đọc và nàng rất mê đọc tiểu thuyết. Nhờ đọc sách nên nàng cũng biết được nhiều chuyện, có thêm nhiều kiến thức, khi gặp bạn bè hay đi ra khỏi nhà, nghe người ta nói chuyện, nàng cũng hiểu và góp chuyện với bạn bè được.

       Ấu Nhi dẫn Hùng đi quanh một vòng nhà trên, nhà dưới, ra vườn giới thiệu các loại cây ăn trái, cây hoa, cây cảnh, hòn non bộ, các loại hoa quý, các loại cây lâu năm, lâu đời.

       Hùng rất thích ngôi nhà cổ kính và khu vườn nhà bà nội của Ấu Nhi. Chỉ có một điều nhà vắng vẻ và ít người, nên trông có vẻ buồn buồn. Chàng ngại cho Ấu Nhi, thân gái yểu điệu mà sống một mình như thế nầy thật bất tiện.

       Mùa Đông, trời tối rất sớm, mới 4 giờ chiều mà trông có vẻ âm u rồi. Ấu Nhi ái ngại:

       - Cám ơn anh đã đưa em về đến nhà sớm. Trời chiều rồi, anh về đi kẻo muộn. Anh Phụng em phải chăm sóc bà nội trong bệnh viện, không biết tối nay có về không? Anh Phụng đã gởi điện tín báo cho ba má em rồi. Chắc nội ngày mai, ba má em sẽ về lo cho bà nội.

       - Tối nay em ở đây một mình có ngại không?

       - Em ở đây quen rồi! Không có chuyện chi mô! Anh đừng lo! Có chuyện chi thì em gọi bên hàng xóm, cũng là bà con với nhau thôi.

       Hùng chào Ấu Nhi, lên xe nổ máy chạy ra cổng. Chàng cho xe chạy từ từ vì đường hẹp mà có nhiều vũng nước. Nhưng bùn cũng tung toé ra hai bên, khiến cho người đi bộ phải vội vã tránh né. Nghĩ đến Ấu Nhi trong căn nhà nhỏ bé nằm giữa bức vườn rậm rạp, âm u mà lòng Hùng đầy lo lắng bất an.

       Hùng về đến nhà nhưng vẫn để xe trước sân, chưa thấy Phụng nhắn tin về, Hùng lại lên xe vào thẳng bệnh viện Trung Ương Huế hỏi thăm tin tức. Nhưng khi chàng vừa cho xe chạy ra sân thì Phụng cũng vừa về tới:

       - Bà muốn cho tau và con Thương làm đám cưới chạy tang. Tối ni, ba má sẽ về đến nhà và ngày mai sẽ đưa bà nội về để tổ chức các nghi lễ cho kịp. Bà tuy yếu nhưng vẫn còn tỉnh táo, hy vọng sống thêm ít lâu nữa. Chừ mi giúp tau một số việc gấp nghe...

       Phụng và Hùng đưa nhau vào nhà bàn bạc, xong mỗi người một đường đi lo công việc...

***

       Tối hôm đó, ba má của Ấu Nhi thuê xe xích lô qua bệnh viện đưa bà về, ngày hôm sau, đi gặp gia đình chị Thương để xin "cưới chạy tang". Nghi lễ chỉ được tổ chức trong nội bộ gia đình với sự chứng kiến của cha mẹ hai bên và anh chị em trong nhà hiện đang có mặt mà thôi. Những người ở xa không về kịp, sẽ được thông báo sau. Trước bàn thờ gia tiên, Phụng và Thương tuy không có áo cưới, nhưng cũng lịch sự, quỳ lạy trước di ảnh và bài vị của ông nội, sau đó đến bên giường bệnh quỳ lạy bà nội, rồi trở lại lạy cha mẹ hai bên. Bà nội nằm trên giường cầm tay Thương cảm động:

       - Bà yên lòng nhắm mắt ra đi vì được thấy thằng cháu đích tôn của bà đã có vợ. Hôm nay, bà cũng được thấy mặt cháu dâu đích tôn của bà. Bà cảm ơn các con, các cháu đã vâng lời bà tổ chức đám cưới cho hai cháu ngày hôm nay. Các con, các cháu ăn ở rất có hiếu đối với ông bà, tổ tiên. Chúc hai cháu sống hạnh phúc, sinh hạ nhiều con cháu, nối dõi tông đường.

       Nói xong, bà ngất đi vì quá mệt. Phụng và Thương lạy tạ rồi rút lui. Ấu Nhi ghi nhớ mãi hình ảnh đó với tâm trạng rối bời trong lúc ba má thì lo chuẩn bị mọi thứ cần thiết cho việc an táng của bà trong tương lai. Lần đầu tiên trong nhiều năm qua, Ấu Nhi được sống trong bầu không khí của đại gia đình, tối hôm đó, trong căn nhà nhỏ bé có ba má, anh chị bên cạnh bà nội. Hai cây nến trên bàn thờ vẫn cháy và giữa nhà đã có sẵn một lò than hồng để sưởi ấm, đèn điện trong nhà sáng suốt đêm.

       Ngày hôm sau, bà con ở xa lần lượt trở về, qua ngày thứ ba, bà nội ra đi về với tổ tiên. Trong đám tang của bà, ngừơi khóc thật nhiều là Ấu Nhi. Sau nhiều năm sống bên cạnh bà, săn sóc bà, trò chuyện với bà mỗi ngày, Ấu Nhi cảm nhận đựợc tình thương sâu đậm của bà đối với cháu, của ngừơi già đối với người trẻ.

       Năm sau, Phụng tốt nghiệp Đại Học Sư Phạm và đi nhận nhiệm sở mới tại Tam Kỳ, Quảng Tín. Ba má nói "thời buổi bây giờ, chồng đâu vợ đó", trong nhà chỉ có anh Phụng là con trai độc nhất nên ba má cũng muốn có cháu nội sớm vì thế chị Thương cũng phải đi theo anh Phụng. Tạm thời Ấu Nhi vẫn ở lại đây vừa để tiếp tục học, vừa coi sóc nhà và vườn. Mặc dù bà nội đã chết, nhưng Ấu Nhi vẫn cảm thấy như bà vẫn còn sống, vẫn ở với Ấu Nhi, bà vẫn hiện diện ở đây trong căn nhà nầy, nơi mỗi gốc cây trong bức vườn nầy. Ấu Nhi cảm thấy yên tâm, không lo sợ gì hết.

       Vợ chồng Phụng đi vào Tam Kỳ rồi, thì Hùng dọn về ở chung với người bạn ở trường Luật, đường Lê Lợi, nhìn ra sông Hương. Năm 1966, Ấu Nhi thi đậu Trung học và thi vào lớp 10 trường Đồng Khánh, mỗi ngày nàng chạy xe đạp đến bến Thương Bạc rồi qua đò là đến trường, học sinh khỏi trả tiền nên cũng không tốn kém gì. Một hôm, Hùng đang đi bộ lang thang qua cổng trường Đồng Khánh, tình cờ gặp Ấu Nhi từ trong trường đi ra. Hùng chận xe nàng lại:

       - Ấu Nhi! Anh ở bên trường Luật, gần đây, mời em qua thăm chỗ anh cho biết.

       Ấu Nhi "dạ" một tiếng rất nhỏ rồi ngoan ngoản đi theo Hùng. Vào tới cổng trường, Hùng dẫn Ấu Nhi đến khu nhà cổ kính phía sau, leo lên cầu thang bước vào một căn gác gỗ thấp, nhưng cũng vừa cho nàng đứng thẳng người khỏi cần khom mình xuống. Khu vực bên dưới, trước đây dùng làm phòng học cho sinh viên, từ ngày trường xây thêm nhà mới thì khu nầy không sử dụng. Trong lúc chờ đợi thi tốt nghiệp, Hùng xin Thầy Khoa Trưởng cho về ở tạm trên gác gỗ nầy.

       Ngoài giờ học, Hùng xin dạy thêm một số giờ ở các trường tư để có tiền tự túc.

       - Ấu Nhi vẫn còn ở chỗ cũ?

       - Dạ, em vẫn còn ở bên Hồ Tịnh Tâm, dịp cuối tuần mời anh qua chơi.

        - Bà nội mất rồi, em ở một mình?

       - Dạ, em vẫn ở một mình. Thỉnh thoảng cũng có bà con đến chơi.

       - Ở một mình trong căn nhà hoang vắng, em không sợ à?

       - Bà nội vẫn ở với em, bà linh lắm, không ai dám vào nhà quấy rầy em mô! Em vẫn chăm sóc vườn tược cho bà.

       - Được, cuối tuần nầy anh sẽ đến thăm em.

       Ấu Nhi xin phép từ giã, Hùng đưa nàng xuống cầu thang, ra tận ngoài đường Lê Lợi:

       - Gần một năm rồi không gặp, Ấu Nhi chừ lớn quá rồi!

       - Gái mười bảy mà anh! Trước đây anh nói em mới mười ba, mười bốn tuổi thôi đó!

       Ấu Nhi lên xe đi về hướng bến đò Thừa Phủ, Hùng còn lưu luyến nhìn theo. Chàng không trở lại căn gác nhỏ hẹp, tiếp tục đi bộ dọc theo đường Lê Lợi, qua cầu ga, vào quán cà phê Trang Điểm, nơi tụ tập của anh em sinh viên và các bạn trẻ, bàn tán chuyện thời sự.

       Tình hình ở Huế vào cuối mùa Xuân năm Bính Ngọ (1966) thật sôi động: tướng Nguyễn Chánh Thi, Tư Lệnh Vùng I bị mất chức. "Lực lương công tư chức tranh đấu" do ông Nguyễn Đức Mai, giáo sư trường Quốc Học làm Chủ tịch, tổ chức biểu tình trước Thương Bạc, sinh viên Phật tử xuống đường biểu tình phản đối chính quyền Trung Ương mà họï gọi là "bọn Thiệu - Kỳ". Các trường Đại học, trung học, tiểu học, các chợ, tiệm buôn... đều được lệnh của Phong Trào Tranh Đấu đồng loạt bãi khoá, đình công, bãi thị. Lúc đầu, chỉ có sinh viên và Phật tử biểu tình, dần dần về sau có cả công chức, cảnh sát, quân đội của Sư Đoàn 1 tham gia nữa.. Một nhóm quá khích trương biểu ngữ chống Mỹ, đốt phòng thông tin Hoa Kỳ, kéo nhau đi lùng bắt một vài người thuộc tổ chức Việt Nam Quốc Dân Đảng hay Đại Việt... mà họ cho là "bọn phản động" khiến cho một số người phải trốn ra miền quê hoặc đến tạm trú nhà bà con, không dám ngủ ở nhà. Một số sinh viên Đại Việt Cách Mạng đã tổ chức biểu tình trên Quốc Lộ I đoạn đường Đà Nẵng - Huế thuộc quận Hương Thủy và Huế - Quảng Trị thuộc quận Hương Trà để phản đối hành động khủng bố của phe Tranh Đấu đối với những người chống Cộng như trường hợp Giáo sư Phạm Đình Bách (Việt Nam Quốc Dân Dảng) và ông Võ Đại Lô (Đại Việt Cách Mạng). Họ được các quận trưởng Hương Trà (Nguyễn Hữu Đệ), Hương Thủy (Nguyễn Văn Tăng) và Quảng Điền (Nguyễn Quang Anh) hậu thuẫn. Sinh viên Đại Việt chận xe đò để kiểm soát những thành phần Tranh Đấu từ Quảng Trị hoặc Đà Nẵng liên lạc về Huế.

       Bạn bè của Hùng đa số tham gia Phong Trào Tranh Đấu, số còn lại đứng ở ngoài theo dõi tình hình hoặc chống đối ngấm ngầm. Lúc đầu Hùng cũng ủng hộ Phong Trào vì chàng không thích chế độ quân nhân ở Sài Gòn, nhưng đối với cá nhân Tướng Nguyễn Chánh Thi chàng cũng không ưa. Nói chung chàng không có cảm tình với mấy ông Tướng, trông các ông ấy có vẻ bốc đồng, bạt mạng, gặp thời loạn có được quyền hành trong tay, muốn làm gì thì làm. Nước không có Quốc Hội, không có Hiến Pháp, không có chế độ Dân Chủ, người học luật, có hiểu biết ít nhiều về các chế độ chính trị, cảm thấy rất khó chịu trước hoàn cảnh xã hội bấy giờ.

       Từ ngày gặp Ấu Nhi lần đầu, Hùng vẫn nhớ tới "người em nhỏ bé" nhưng gần một năm qua với biết bao biến cố xảy ra trên đất Huế, khiến cho Hùng không có dịp gặp lại Ấu Nhi. Mãi cho đến ngày hôm nay, tình cờ gặp lại nàng, mời nàng về gác trọ, rồi chia tay nhau trong lưu luyến thì Hùng mới nhận ra mình không thể thiếu Ấu Nhi được. Hùng quyết định cuối tuần nầy sẽ qua Hồ Tịnh Tâm thăm Ấu Nhi.

       Trường Đồng Khánh cũng tham gia Phong Trào Tranh Đấu "chống Thiệu - Kỳ"... nên Ấu Nhi phải ở nhà, không đi học được. Hết đọc sách lại chăm sóc vườn tược, rồi không biết làm gì nữa, Ấu Nhi cứ đi ra đi vào trước ngõ như trông chờ một điều gì? "Cuối tuần nầy Hùng sẽ qua thăm" nàng buột miệng nói lên chỉ đủ cho một mình nghe. Bỗng nhiên có tiếng xe gắn máy từ xa... nàng liền nghĩ đến Hùng, nhưng không phải! Xe của ai đã chạy ngang qua và không dừng lại! Không phải âm thanh đặc biệt của chiếc xe Puch! Nàng lại thất vọng quay gót đi vào nhà. Nhưng chính lúc đó, Hùng lại xuất hiện trước cổng và Ấu Nhi đã nghe rõ tiếng quen thuộc của một loại âm thanh rất nhẹ nhàng, đều đặn:

       - Ấu Nhi có ở nhà không?

       - Mời anh vô chơi.

       Ấu Nhi từ trong nhà chạy ra sân vừa trả lời Hùng. Nàng đã bộc lộ tất cả tình cảm của mình một cách tự nhiên. Hùng vội dựng xe trước thềm và không ngần ngại dang hai tay ra đón Ấu Nhi. Nàng cũng vừa tới và không còn kịp nữa, đã ở trong vòng tay của chàng rồi!

       Gần một năm sau ngày gặp gỡ lần đầu, cả Hùng lẫn Ấu Nhi cũng không ngờ rằng tình cảm giữa hai người đã nẩy nở nhanh chóng như vậy. Từ chỗ sống cô đơn một mình trong căn nhà tổ phụ, chưa bao giờ tiếp xúc với bạn trai, thế mà sau ngày gặp lại Hùng trước cổng trường Đồng Khánh mới cách nay một tuần, nỗi nhớ mong trong lòng Ấu Nhi lại càng sâu đậm thêm lên. Ấu Nhi bỗng nhiên đã trở thành một cô gái bạo dạn mà chính nàng cũng không bao giờ ngờ được. Tâm trạng của Hùng lúc nầy cũng không khác gì Ấu Nhi, chàng biết nàng còn quá trẻ và trước sau chàng vẫn xem nàng như em gái, đúng hơn là em gái của người bạn thân. Tất nhiên chàng cũng có bổn phận bảo vệ cho nàng trước những đam mê tình cảm lãng mạn để không bị ảnh hưởng đến chuyện học hành. Nhưng tình yêu đã đến với nàng quá sớm, sự xuất hiện của Hùng trong hoàn cảnh nầy chẳng khác nào nàng công chúa ở trong lâu đài cấm cung mà được gặp một vị hoàng tử xa lạ. Cơ hội đã đến và không bên nào từ chối!

       Hùng nhìn thấy trên đôi mắt của Ấu Nhi nét ngây thơ như nai vàng ngơ ngác, một nỗi xúc động bàng hoàng xen lẫn một chút lo sợ vẩn vơ. Hùng tự trấn tỉnh, cầm tay đưa Ấu Nhi vào trong nhà:

       - Anh Phụng có thường liên lạc với em không?

       - Anh chị Phụng vẫn khoẻ, sắp có cháu bé rồi!

       - Rứa à? Mừng cho anh chị Phụng. Lâu nay anh chị có về thăm em không?

       - Anh chị bận đi làm, đi dạy, ba má ở Đà Nẵng có vào Tam Kỳ thăm. Sắp đến ngày giỗ bà nội, ba má sẽ về đi thăm mộ bà. Không biết anh chị Hùng có về được hay không?

       - Bà mất như vậy cũng gần một năm rồi!

       - Dạ! Mới đó mà... mau quá hè!

       Hùng cố giữ câu chuyện bình thường để tránh cho Ấu Nhi những giây phút xúc động. Ấu Nhi cũng hiểu được những gì vừa xảy ra cho hai người là đã "đi quá giới hạn" rồi nên nàng đề nghị:

       - Bây giờ đang cuối mùa Xuân, sắp vào Hạ, trong vườn có nhiều hoa trái lắm, để em đưa anh đi xem một vòng, đẹp lắm...

       - Phải rồi, mình ra ngoài xem hoa đi.

       Ấu Nhi dẫn Hùng ra bờ ao xem cá lội, rồi đi vòng ra phía nhà dưới nơi có nhiều bụi chuối xanh tốt với những quày sắp chín, cạnh đó có một bầy gà con đang chạy theo gà mẹ kiếm mồi. Hùng nghe tiếng heo kêu ủn ỉn đâu đây ở phía sau nhà bếp:

       - Ủa, ở đây cũng có cả heo nữa sao?

       - Trong vườn có cả rau lang, rau muống, cây chuối tươi... nên em mua heo giống cho chị hàng xóm nuôi, mỗi ngày chị ấy săn sóc, cho heo ăn, heo lớn bán lấy tiền chia đôi.

       - Em tính toán giỏi đó.

       - Hãy còn nhiều thì giờ, em mời anh ở lại ăn cơm để em khoe tài nội trợ với anh.

       - Em định cho anh ăn món chi đây?

       - Ăn cơm rau thôi.

*

*       *

       Mùa Hè năm 1966, sau khi Tướng Nguyễn Chánh Thi ra đi, chính quyền Trung Ương ở Sài Gòn cử Tướng Nguyễn Văn Chuân, nguyên Tư Lệnh Sư Đoàn I ở Huế lên làm Tư Lệnh Quân Đoàn I ở Đà Nẵng, với nhiệm vụ phải ổn định tình hình, nhưng Tướng Chuân cũng bất lực. Sài Gòn lại đưa Tướng Huỳnh Văn Cao, đã mất chức Tư Lệnh Quân Đoàn IV sau khi Tổng Thống Ngô Đình Diệm bị lật đổ năm 1963, hiện đang ngồi chơi xơi nước, ra Đà Nẵng thay Tướng Chuân. Khi Tướng Cao đến Huế thì một Trung Úy ngành An Ninh Quân Đội thuộc Sư Đoàn 1 tên là Nguyễn Đại Thức đã rút súng bắn Tướng Cao tại sân bay Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn, nhưng Trung Uý Thức đã bị xạ thủ người Mỹ từ trên trực thăng bắn trả một loạt đại liên, ngả gục tại chỗ. Tướng Huỳnh Văn Cao đã không hoàn thành được nhiệm vụ Trung Ương giao nên đã trở về Sài Gòn, xin từ chức và bị phạt kỷ luật.

      Tướng Tôn Thất Đính, người được nhiều cảm tình của Phật Giáo, sau vụ chỉnh lý 30/1/1964, bị mất chức, cũng đang ngồi chơi xơi nước ở Sài Gòn, lại được phục chức để ra Huế làm Tư Lệnh Quân Đoàn I với nhiệm vụ ổn định tình hình. Nhưng Tướng Đính cũng không thuyết phục được những người đang lãnh đạo Phong Trào Tranh Đấu vì mục đích của Phong Trào lúc đầu là phản đối việc cách chức Tướng Nguyễn Chánh Thi, nhưng sau đó lại chuyển hướng chống quân phiệt và đòi dân chủ... Sinh viên chiếm đài phát thanh, lên tiếng đòi hai Tướng Nguyễn Văn Thiệu và Nguyễn Cao Kỳ phải từ chức, đòi hoà bình chống chiến tranh, chống Mỹ, đòi bầu cử Quốc Hội, đòi chính phủ dân sự, v.v...

       Trước đó một năm, khoảng tháng 5 tháng 6 năm 1965, đảng Đại Việt Cách Mạng cũng đã tổ chức các cuộc biểu tình tại Quảng Tín, Thừa Thiên, Quảng Trị, Sóc Trăng, Tây Ninh ủng hộ Tuyên Ngôn gồm 9 điểm của ông Hà Thúc Ký minh định lập trường chống Cộng, đòi có chính phủ dân sự, thực hiện đại đoàn kết quốc gia, bầu cử Quốc Hội Lập Hiến, ban hành Hiến Pháp Dân Chủ, cải cách kinh tế, văn hoá giáo dục, xã hội, chính trị, quân sự, v.v... Nhưng các cuộc biểu tình nầy có tính cách ôn hoà, không chủ trương bạo động như bây giờ.

       Những đơn vị ly khai chống lại sự lãnh đạo của Trung Ương như Đại Tá Đàm Quang Yêu (Tư lệnh đặc khu Quảng Nam - Đà Nẵng), Chuẩn Tướng Phan Xuân Nhuận (Tư Lệnh Sư Đoàn 1 ở Huế), Thiếu Tá Trần Phước Thành (Giám Đốc Cảnh Sát vùng I), BS Nguyễn Văn Mẫn (Thị Trưởng Đà Nẵng), Trung Tá Phan Văn Khoa (Tỉnh Trưởng Thừa Thiên kiêm Thị Trưởng Huế)... đều lên tiếng chống Thiệu - Kỳ. Cảnh Sát Huế, quân nhân Sư Đoàn 1... đã xuống đường biểu tình. Ở Đà Nẵng, một số sĩ quan chỉ huy cấp đại đội, tiểu đoàn cũng ly khai theo phe Tranh Đấu như Tôn Thất Trực, Nguyễn Thừa Du. Sinh viên chiếm đài phát thanh Đà Nẵng, đài phát thanh Huế và cho phát đi những lời kêu gọi chống Thiệu - Kỳ, chống Mỹ, chống chiến tranh.

       Trước tình thế đó, Sài Gòn đã quyết định phải sử dụng biện pháp quân sự để tái lập trật tự. Thiếu Tướng Hoàng Xuân Lãm Tư Lệnh Sư Đoàn 2 đóng tại Quảng Ngãi được Sài Gòn chú ý. Ông đã từng phục vụ dưới quyền của Tướng Thi thời gian Tướng Thi làm Tư Lệnh Quân Đoàn I tại Đà Nẵng nhưng khi các cấp chỉ huy quân sự, hành chánh ở Vùng I lên tiếng ủng hộ Tướng Thi, chống lại "Thiệu - Kỳ" thì ông vẫn giữ thái độ "im lặng". Thực ra, văn phòng đã trình cho ông một công điện "phản đối Thiệu - Kỳ, ủng hộ Tướng Thi" như Sư Đoàn 1 ở Huế đã làm. Nhưng Thiếu Tá Nguyễn Văn Tuấn, Tham Mưu Trưởng Sư Đoàn 2 khuyên ông đừng ký... Ngoài ra, Tướng Lãm cũng nghe nói Sài Gòn có ý định đưa ông lên thay thế Tướng Thi, vì thế mà Tướng Lãm quyết định không ký tên vào công điện đó. Khi nghe tin Cảnh Sát Huế xuống đường chống "Thiệu - Kỳ", Đại Tá Nguyễn Ngọc Loan, Tổng Giám Đốc Cảnh Sát Quốc Gia đã cử ông Võ Lương, Giám Đốc Trung Tâm Huấn Luyện Cảnh Sát tại Rạch Dừa (Bà Rịa), thay thế Thiếu Tá Trần Phước Thành làm Giám Đốc Cảnh Sát Vùng I. Ông Võ Lương, sinh trưởng ở Huế, đã phục vụ trong ngành Cảnh Sát từ thời Quốc Trưởng Bảo Đại, có nhiều kinh nghiệp nghiệp vụ, đã từ Sài Gòn đơn thương độc mã ra Đà Nẵng gặp Thiếu Tá Trần Phước Thành, trong một hoàn cảnh dầu sôi lửa bỏng, không bảo đảm an ninh cho bản thân của ông. Lúc đầu, Thiếu Tá Trần Phứơc Thành không chịu bàn giao chức vụ Giám Đốc Cảnh Sát Vùng I. Nhưng sau đó, qua sự trình bày của ông Võ Lương, ông thấy tình hình phe Tranh Đấu đang sa lầy và đi đến bạo động, quá khích không thể chấp nhận được nên ông vội rút lui trước để thoát thân.

       Ngày 31 tháng 5 năm 1966, Thiếu Tướng Hoàng Xuân Lãm, Tư Lệnh Sư Đoàn 2 ở Quảng Ngãi, được đưa ra Đà Nẵng làm Tư Lệnh Quân Đoàn I, kiêm Tư Lệnh Vùng I Chiến Thuật, kiêm Đại Biểu Chính Phủ tại 5 tỉnh vùng I (Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi) thay thế Trung Tướng Tôn Thất Đính. Trung Tá Nguyễn Văn Toàn, gốc Thiết Giáp, lúc đó đang giữ chức Tư Lệnh Phó Sư Đoàn, xử lý thường vụ Tư Lệnh Sư Đoàn nhưng chức Tư Lệnh Sư Đoàn vẫn do Tứơng Lãm kiêm nhiệm.

       Tin nầy vừa được loan báo trên đài phát thanh thì không khí chính trị ở Huế, Đà Nẵng bỗng nhiên trở nên sôi động, căng thẳng tột độ. Phe Tranh Đấu hô hào thành lập lực lượng tư vệ và cương quyết chống lại cuộc hành quân từ Đà Nẵng ra Huế của chính phủ Trung Ương bằng vũ lực, nghĩa là sẵn sàng đổ máu, sẵn sàng hy sinh tính mạng. Ông Nguyễn Khắc Từ lên đài phát thanh ra lệnh cho tổ chức mới thành lập gọi là "bách nhân đội" phải sẵn sàng chiến đấu. Bàn thờ Phật xuống đường như là một chướng ngại vật ngăn chân bước tiến của quân đội Sài Gòn. Mọi người đang chờ đợi một trận thư hùng giữa hai bên, chưa biết diễn tiến ngả ngũ như thế nào.

       Ông Nguyễn Văn Lý, người của đảng Đại Việt đã từng bị tù vì tham gia chiến khu Ba Lòng năm 1955, chống Tổng Thống Ngô Đình Diệm hiện đang làm Tỉnh Đoàn Trưởng Xây Dựng Nông Thôn Thừa Thiên, nắm trong tay cả ngàn cán bộ, đã đem một lực lượng trung thành đến chiếm khu vườn của ông Ngô Đình Cẩn ngay trước mặt nhà thờ chánh tòa Phủ Cam để chuẩn bị đối phó với Phe Tranh Đấu. Ông Hoàng Xuân Tửu, người của đảng Đại Việt Cách Mạng cùng với ông Nguyễn Văn Lý đến gặp riêng Trung Tá Phan Văn Khoa tại Toà Hành Chánh Tỉnh, khuyên ông Tỉnh Trưởng nên tránh xa các tổ chức tranh đấu, nếu không thì chẳng những mất chức mà cả đến tính mạng cũng khó bảo toàn được. Trung Tá Khoa liền bỏ Toà Hành Chánh chạy về quận Hương Thủy ở với Đại Úy Nguyễn Văn Tăng và tìm cách liên lạc với Tướng Lãm tại Đà Nẵng để nhận chỉ thị và chuẩn bị đón phái đoàn Sài Gòn đến phi trường Phù Bài.

       Thực ra lúc đó cũng không ai chịu làm Tỉnh Trưởng Thừa Thiên vì sợ bị hy sinh như trường hợp Thiếu Tá Đặng Sỹ, Phó Tỉnh Trưởng Nội An thời Phật Giáo chống Tổng Thống Ngô Đình Diệm năm 1963. Tướng Lãm chủ trương cho Trung Tá Khoa được "đới công chuộc tội" vì ông là người của Nguyễn Chánh Thi.

       Từ mấy tháng nay, Phe Tranh Đấu đã chiếm Đài Phát Thanh Huế để làm phương tiện tuyên truyền chống "Thiệu - Ky" nhưng vào giờ chót, viên kỹ sư phụ trách kỹ thuật đã bỏ trốn cùng vợ con chạy theo Trung Tá Khoa về tá túc tại quận Hương Thủy. Trước khi ra đi, ông ta đã tháo gỡ bóng đèn phát sóng nên Đài cũng im tiếng luôn!

*

*      *

       Từ hôm Hùng đến thăm và ở lại ăn cơm với Ấu Nhi đến nay, đã gần hai tháng rồi, nàng không có dịp gặp và cũng không nhận được tin tức gì về chàng. Trong lúc tình hình sôi động như vậy, Ấu Nhi rất mong gặp Hùng. Nàng cũng muốn đi tìm Hùng nhưng rất ái ngại. Mấy tháng nay trường học bãi khoá, nàng ở nhà ít đi đâu. Đài phát thanh ra rả hô hào biểu tình, hội họp... mỗi lần mở đài thì nghe toàn giọng đả kích, phê bình chính quyền. Các cơ quan hành chánh tê liệt, không ai muốn đi làm, nhân viên tự động bỏ nhiệm sở. Ấu Nhi cứ tưởng tượng giờ nầy chắc Hùng đang cùng bạn bè đi tranh đấu, biểu tình hay đang cầm súng trấn giữ ở một phòng tuyến xung yếu nào đó trong thành phố.

       Có một đêm, trời mưa nhẹ, lúc đó cũng đã khuya rồi, Ấu Nhi nghe tiếng xe Puch của Hùng đang đi qua nhà nàng. Lòng nàng rộn lên một niềm vui và hy vọng, thế nào Hùng cũng ghé vào thăm nàng. Mặc dù đang nằm trên giường, nhưng không thể nhịn được, nàng đã vùng dậy, mở cửa chạy ra ngoài cổng. Không thấy bóng dáng của Hùng đâu! Trên đường đầy những mảnh giấy cỡ bằng bàn tay rải rác khắp nơi! Nàng tò mò cầm lấy một cái đem vào nhà xem. Nàng mở đèn thật sáng và đọc đi đọc lại nhiều lần nội dung "Lời kêu gọi" của Lực Lượng Thanh Niên Cảm Tử Diệt Cộng, người thủ lãnh ký tên Lê Chiến. Đây là một tờ truyền đơn tố cáo những tên Việt Cộng nằm vùng: Lê Hiếu Đằng, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoàng Phủ Ngọc Phan, Phan Duy Nhân, Lê Quang Long, Nguyễn Đắc Xuân, Nguyễn Khắc Từ, Võ Đình Cường, Lê Hữu Tý... Có những tên quen quen, tuồng như là giáo sư hay sinh viên gì đó, đã từng lên tiếng trên đài phát thanh Huế thời gian gần đây.

       Những truyền đơn nầy của ai? Lực Lượng Thanh Niên Cảm Tử Diệt Cộng gồm những ai? Ngừơi thủ lĩnh ký tên Lê Chiến là ai? Tại sao khi nghe tiếng xe Puch chạy ngang qua thì sau đó lại xuất hiện các truyền đơn nầy? Không lẽ những truyền đơn nầy là của Hùng? Tại sao Hùng đã đi ngang qua nhà nàng mà không ghé vào thăm? Hay là Hùng đã quên Ấu Nhi rồi? Mấy tháng nay Hùng đi đâu? Làm gì? Trong những lần gặp gỡ, Hùng không bao giờ nói đến chính trị, thời sự. Hùng chưa bao giờ tỏ rõ lập trường ủng hộ hay chống đối các Phong Trào Tranh Đấu đối lập với chính quyền Sài Gòn. Tự nhiên Ấu Nhi cảm thấy lo sợ cho Hùng: nếu Hùng tham gia một tổ chức chính trị đối lập với Phong Trào Tranh Đấu hiện nay thì rất nguy hiểm cho Hùng. Cảnh Sát, Quân Đội..., là những lực lượng bảo vệ an ninh trật tự cho thành phố cũng đã theo Tranh Đấu hết rồi, một mình Hùng làm sao chống lại họ được. Hùng sẽ bị hành hung, sẽ bị bắt giam thậm chí có thể sẽ bị thủ tiêu nếu làm trái ý họ.

       Sáng hôm sau ra đường, Ấu Nhi nghe mọi người bàn tán với nhau về "cái truyền đơn" tối hôm qua. Rất nhiều người nhận được. Không phải ở vùng nầy mà bên khu Tây Lộc cũng có, khắp nơi trong Thành Nội đều thấy xuất hiện loại truyền đơn nầy. Ông xích lô ở đầu xóm nói: "Chắc trong xóm mình có người tham gia tổ chức Diệt Cộng" Họ mới rải truyền đơn thôi, chưa thấy họ "diệt Cộng"!!!

       Những gì Ấu Nhi thắc mắc rồi cũng được sáng tỏ: chỉ trong vòng mấy ngày sau vụ rải truyền đơn, môt hôm Hùng đến thăm nàng và tâm sự:

       - Ấu Nhi à, tình hình nầy rồi Cộng Sản sẽ thắng thôi. Bạn bè của anh nhiều người đã đi theo Việt Cộng rồi. Họ đã được móc nối đưa lên chiến khu huấn luyện và được kết nạp vào đảng Cộng Sản. Bên trường Luật cũng có. Gia đình anh là nạn nhân Cộng Sản, cha của anh bị Việt Minh (hồi 1945 gọi là Việt Minh, bây giờ gọi là Việt Cộng) bắt giam và đã chết trong tù năm 1947 ở ngoài Bắc. Nếu Việt Cộng vào đây mình không sống nổi với họ đâu! Nếu không chống lại họ thì trước sau gì cũng bị họ trói tay bắt đem đi giết như cha của anh mà thôi.

       Nói xong, Hùng ngồi trầm ngâm lo lắng. Ấu Nhi cũng nghe ba má và bà con trong gia đình kể lại một vài hành động dã man tàn bạo của Việt Cộng ở miền quê trước 1945 cũng như gần đây nên phần nào thông cảm với nỗi lo lắng của Hùng. Hơn nữa, nàng cũng biết Hùng là người có học, đã thi đậu cử nhân và đang xin tập sự luật sư, chắc chắn những điều Hùng nói ra là có cơ sở. Lâu ngày không gặp nhau, đáng lẽ Hùng phải nói với Ấu Nhi những câu chuyện vui, những tình cảm thương nhớ, những lời an ủi, niềm hy vọng vào tương lai tươi sáng... Chàng cảm thấy ân hận vì đã làm cho không khí gặp gỡ hôm nay trở nên trầm buồn. Ấu Nhi cũng hiểu điều đó, nàng an ủi:

       - Không lẽ cứ bãi khoá dài dài như thế nầy sao? Tuổi trẻ như em mà phải bỏ hết chuyện học hành! Thành phố Huế bấy giờ không có chính quyền nữa rồi, đình công, bãi thị, bãi khoá mãi, dân chúng khổ quá.Tình hình bên ngoài quá căng thẳng, em không dám đi ra đường. Mấy lúc nầy trường bãi khoá, anh làm gì?

       - Trường bãi khoá thì giáo sư tư thục không có tiền thù lao để sống. Anh đang theo dõi tình hình, bạn bè trong Đà Nẵng cho tin vài hôm nữa quân chính phủ Sài Gòn sẽ tái lập trật tự. Mình không thể nhắm mắt ngồi yên được... Anh đã quyết định phải dấn thân.

       - Mấy hôm trước, em có lượm được truyền đơn...

       - Lời kêu gọi của "Lực Lượng Thanh Niên Cảm Tử Diệt Cộng"?

       - Lê Chiến là ai vậy?

       - Đó là bí danh của người "thủ lãnh". Anh đã tham gia tổ chức nầy!

       Nghe Hùng nói như vậy, Ấu Nhi im lặng không dám hỏi thêm. Từ trước tới nay nàng cứ nghĩ rằng một người như Hùng chỉ biết lo học, lo tìm hạnh phúc cá nhân, không ngờ Hùng cũng là một người quan tâm đến thời cuộc, một người dấn thânvì thế Ấu Nhi không dám xem thường chàng. Bỗng Hùng nghiêm giọng:

       - Ấu Nhi, em có thể giúp anh việc ni được không?

       - Việc chi rứa?

       - Anh cần một nơi kín đáo và yên tĩnh, ít người lui tới để gặp gỡ mấy người bạn. Em có thể cho anh mượn nhà nầy trong vòng hai giờ đồng hồ được không? Chỉ xin em giúp anh một lần thôi, anh hứa sẽ không làm phiền em lần thứ hai.

       - Khi mô các bạn của anh đến?

       - Khoảng 8 giờ tối nay...

*