.......

       Như chúng tôi đã nói, việc phân hóa này không làm ai ngạc nhiên, vì sau 25 năm cố gắng tập hợp nhau dưới danh nghĩa Văn Phòng 2 Viện Hóa Đạo, thì như đến lúc này, lực bất tòng tâm, do sinh hoạt Phật sự ở hải ngoại phải thích hợp trong bối cảnh đời sống trọng thực dụng, nặng cá nhân chủ nghĩa.  Cộng Đồng Phật giáo mới thành lập, trong tương lai xa hoặc gần, cũng biến đổi hay phân ly, vì ở hải ngoại này, Phật tử hay bất cứ ai đều có quyền lập chùa, lập tu viện, triệu tập tín đồ.  Chỉ có một thế lực vô minh nào đó biến hàng giáo phẩm của Cộng đồng thành công chức hay siêu công chức (Ngành Tôn giáo) như ở trong nước, lúc đó Cộng đồng của quí Ngài mới trường thọ được.  Nhưng đó là sự trường thọ dưới bạo lưc của "ba dòng thác cách mạng".  Các Ngài có khi nào nghĩ đến không??!!!.

       Trở lại ngày 12-1-2008, trong Đại hội bất thường tại Chùa Bảo Quang, tình cờ chúng tôi nghe được vài mẩu đối thoại: - Một Hòa Thượng đả kích một vài vị Tăng sĩ tuân theo giáo chỉ số 9, như nêu ra vị đó không có chứng từ hợp pháp về di trú "không có lấy tấm thẻ xanh".  Việc này có liên quan gì đến tiền đồ của Đạo Pháp đâu.  Hèn gì chúng tôi thấy một số vị trong Cộng Đồng mới (Chùa Phổ Đà thì phải) lo đi học luyện thi quốc tịch!  Tiếp đến một Chùa ở Santa Ana tổ chức lễ mừng Phật Đản nhằm ngày Rằm tháng tư âm lịch, đúng vào 19-5, ngày sinh của ông Hồ.  Đó là sự vô tình trùng hợp hay cố ý.  Điều đáng lưu ý ở đây là có bài giảng của một vị Sư vào chiều hôm đó.  Bài giảng nêu lên hai thiên tai, một ở Miến Điện, một ở Tứ Xuyên Trung Quốc và so sánh biến cố sau giáo chỉ số 9 với hai tai họa này.  Vị Tăng sĩ đó cho rằng hệ quả của giáo chỉ số 9 là biến động, là phân rã, là pháp nạn.  Chúng tôi thì cho rằng, pháp nạn đang xẩy ra trong nước, từ 1975 đến nay.  Còn sự phân hóa hay phân ly ở hải ngoại đã xẩy ra và đang xẩy ra cho Đạo Phật thì không nên coi đó là Pháp Nạn.

       Theo thống kê mới đây, ở Hoa Kỳ hiện có 250 tôn gíáo và giáo phái, nếu nay thêm vài ba giáo phái hay vài ba tổ chức tôn gíáo nữa cũng không lấy gì trầm trọng.  Kinh Phật có dạy Vô Lượng Pháp Môn Tu.  Một cư sĩ đã nói: -Với người Phật tử nói chung, thì tổ chức tôn giáo nào cũng tốt, miễn là duy trì được tùy duyên bất biến vạ xứng hợp với các tiêu chí của Tam Pháp Ấn cơ bản trong Đạo Phật (1).  Đạo Phật có nói đến Bờ Giác. Bờ Giác là đại dương mênh mông vô tận, những môn phái, những pháp môn như những dòng chảy trôi về biển cả, nếu có dòng chảy ô nhiễm thì biển cả bao la hóa giải được cả .

       Tôi nhớ lại cuối năm 2005 có trận sóng thần gây tai ương cho đất nước In donesia, một tu sĩ ở Canada bàn với Phật tử bán bớt một ngôi chùa để góp phần cứu trợ nạn nhân thiên tai.  Vị sư được sự hổ trợ của Phật tử đã làm việc nghĩa nơi đã cưu mang mình buổi đầu.  Vị Sư này không thuộc môn phái hay văn phòng nào cả.  Cũng nói chuyện cứu trợ, khi cầu Cần Thơ vừa mới sập, một vài vị Thầy lo chuyện cứu trợ trước cả trong nước.  Không biết quyên góp được bao nhiêu mà qua TV chúng tôi thấy một vị Thầy (Viện Chủ một ngôi Chùa to lớn tọa lạc ở đường Westminster, Santa Ana) cùng các bà Phật tử trong nước, ngao du trên sông rạch miền sông Hậu, như đi khảo sát văn minh miệt vườn, thay vì đến thăm hỏi gia đình nạn nhân.  Chúng tôi nói ra đây trên quan điểm: Trọng Phật phải Kính Tăng, nhưng không ảo tưởng nhìn Phật qua Tăng; luôn luôn khẳng định cái áo không làm nên thầy tu và với niềm tin "Chùa rách Phật vàng" đời nào cũng có.

       Cho đến hôm nay, các nơi hành lễ thuộc Văn phòng 2 vừa mới thành lập, hay thuộc Cộng Đồng Phật Giáo Việt Nam (chống giáo chỉ số 9) đều dùng biểu trưng cờ vàng ba sọc đỏ, nhận dưới sự lãnh đạo tinh thần của hai Đại Lão Hòa Thượng Huyền Quang và Quảng Độ.  Có thể đó là hành động phát xuất từ trái tim hướng về quốc nội, nơi các Ngài với tâm Bồ Đề kiên cố đang thi gan với bạo quyền, hoặc đó là một bước lùi tạm thời để sau Đại Hội Khoáng Đại của Cộng Đồng phật Giáo Việt Nam vào cuối tháng 9 năm 2008, sẽ tiến hai bước.  Rồi thời gian trôi qua xa dần ngả rẽ phân ly, lúc chạnh lòng nghĩ đến các tiền bối hay đồng môn đã bỏ mình nơi chốn lao cải, hoặc bản thân các Ngài đã từng mất chùa phiêu bạt khắp nẻo đường đất nước, trôi giạt nơi biển Đông, trên hoang đảo, tìm cái sống trong cái chết.  Đến đây quí Ngài sẽ trả lời vì chế độ mới chứ gì - biết rồi khổ lắm nói mãi.  Chuyện đã qua rồi vì lòng từ bi mà quên đi.  Người Cộng sản bây giờ tin Phật lắm. 

       Khi các Ngài tự hỏi vì sao chúng ta có mặt nơi này, thì phải nói đến trách nhiệm của Chùa Từ Đàm miền Vạn Hạnh, nhất là Ban Đại diện Phật giáo Thừa Thiên Huế, trong việc Miền Nam Việt Nam suy thoái và bại vong trước sự xâm lăng của Cộng sản Bắc Việt.  Miền Nam trước 1975, trong tình trạng chiến tranh vẫn có tự do, so với tự do có trên văn tự của nước CHXH Việt Nam bây giờ hơn vạn lần.  Có tự do như thế mới có sự ly khai miền Trung 1966, mới có tình trạng quốc gia trong một quốc gia.  Nhớ lại mùa hè 2004, Tổng Thống G . W . Bush đã nói: những người miền Nam Việt Nam trước đây (trước 1975) đã có tự do rồi, để mất đi, bây giờ phải sống lưu vong thì nên trách mình chứ đừng than thở nữa.  Lời này làm tủi thân những người di dân gốc Việt nhưng đó là sự thật.  Sự thật phũ phàng này là do sự tính toán đầy tham vọng và sai lầm của một thợi kỳ "Phật giáo dấn thân".  Vì các Ngài cho rằng cơ hội đã đến để các Ngài nối tiếp sự nghiệp hưng quốc của Thiền Sư Vạn Hạnh hơn ngàn năm trước.  Khi được sự hứa hẹn của Đại sứ Henry Cabot Lodge và các báo Hoa kỳ ca tụng Người làm rung chuyển nước Mỹ, các Ngài trở nên kiêu căng coi thường sự xâm nhập của Cộng sản (12).  Thất bại trong việc lật đổ hai Tướng Thiệu Kỳ, các Ngài lại đưa bàn thờ Phật xuống đường, rút vào chùa tự cô lập, hoặc tuyên bố tuyệt thực vô thời hạn bỏ rơi quần chúng Phật tử, còn quân nhân và công chức mà số phận bi đát không kém, như rắn không đầu: một đơn vị thuộc Sư Đoàn 1 ly khai đã để mặc quân cộng sản Bắc Việt phục kích một Tiểu đoàn Thủy quân Lục Chiến mà không can thiệp, dù trong khả năng có thể tiếp cứu (13).  Rồi các Ngài tiếp tục làm công việc hòa giải và 10 ngày cuối cùng, các Ngài cũng không đủ tài trí để đối phó trước sự trí trá của Cộng sản đang thừa thắng xông lên.  Cái Bi Trí Dũng đã không ngăn được Sĩ quan Bắc Việt đã hành hạ Tướng Dương văn Minh như Hạng Võ đã giết Tần Tử Anh (Vua cuối cùng của Nhà Tần) đang quỳ gối dưới ngựa xin hàng .

       Đành rằng "sự quá vãn nhi bất thuyết", chuyện đã qua không nên nhắc lại, song trong Cộng Đồng Phật Giáo Việt Nam mới thành lập, có thành phần thân thuộc và không nhận việc làm có hại cho chế độ miền Nam của giới Tăng sĩ Miền Trung 1966.  Nếu năm đó các Ngài tự mãn vì báo chí Hoa kỳ cho các Ngài là người làm rung động nước Mỹ, thì giờ đây các Ngài là những Tăng sĩ trí thức tân học, được Phật tử ca tụng là Hoa Ưu Đàm, từ đó có ngài tự mãn tự cho mình là Phật Sống, hoặc gần thành Phật Sống, để truyền bá Tôn giáo của thiên niên kỷ.  Ngày xưa Pháp Sư Huyền Trang suýt vong mạng khi yêu hóa thân thành một ngôi chùa tráng lệ để mời gọi Ngài vào bẫy.  Ngày nay đảng Cộng sản Việt Nam vốn con cháu của họ Hồ (cáo), bây giờ hóa thành họ Hứa (hứa hẹn rất nhiều để lừa những ai nhẹ dạ), nên họ có nhiều chiêu bẫy độc đáo và tinh vi hơn yêu tinh Hồng Hài Nhi trong Tây Du Ký nhiều lần.  Cụ thể họ xây dựng một ngôi chùa đồ sộ nguy nga trong có thờ ông Hồ như một Bồ Tát, kinh phí có thể lên đến hàng trăm triệu Mỹ kim, họ lại còn xin tổ chức Vesak một lần nữa vào 2009.  Công trình trên và đại hội như hứa hẹn đang mời gọi các Ngài về tham quan và du lịch đó. 

       Nhiều người đi Việt Nam về kể rằng, đất nước biến đổi nhiều, người ta nói từ thành thị đến nông thôn, đâu đâu cũng có chùa hoành tráng và người đi chùa như trẩy hội, nhưng sao lại thấy có một nhà sư trong nước thuộc thành hội Phật giáo thành phố mang tên Hồ đến Hoa Kỳ xin Phật tử đóng góp để xây dựng một Niệm Phật Đường trong một nhà tù ở Bến Tre.  Rồi hàng ngày có người từ trong nước mang sổ sách đến chùa trình ra công trình xây chùa đang dang dở trong nước, để xin đóng góp.  Thiệt là tiền chùa!  Thì ra sự đua tranh để chùa đẹp bất cứ đâu đều do sự đóng góp của bá tánh trong và ngoài nước, mà người ta xài quá lãng phí, vì người cộng sản xem sự đóng góp của xã hội như nồi cơm Thạch Sanh, tuy nhỏ nhưng vô tận!  Nói như thế không có nghĩa dụng ý quy chụp Tu sĩ và Phật tử với cộng sản, vì với người Phật tử thì môn phái nào trong Đạo Phật đều tốt cho ai có duyên tu học, miễn sao môn phái đó bằng hoằng pháp để Đạo Phật Việt Nam tiếp tục truyền thừa trong dòng chảy chung của Văn hóa Đồng Nguyên Phật Lão Nho, trong truyền thống tâm linh của dân tộc.

       Truyền thống đó khi nhập thế thì các Ngài hành xử như Kẻ Sĩ xây dựng Đất Nước buổi ban đầu (thế kỷ thứ 10), cùng lúc với xuất thế giải thoát cho chúng sinh qua lời giảng Kinh Pháp.  Do hoàn cảnh lịch sử và vị trí địa lý Đạo Pháp giao thoa với nhiều luồng tư tưởng khác nhau, giao hòa nhưng vẫn giữ màu sắc và bóng dáng riêng của mình.  Màu sắc đó, bóng dáng đó truyền chảy trong huyết quản của thế hệ này sang thế hệ khác.  Chẳng hạn nhìn theo định nghĩa Tôn Giáo của Văn Minh Tây phương thì tác giả, tác phẩm Dương Từ Hà Mậu, cụ Nguyễn Đình Chiểu là tín đồ gương mẫu của Đạo Nho.  Song khi hướng về chiều sâu tâm linh của tác giả trong một tác phẩm khác: Lục Vân Tiên thì bóng dáng Văn Hóa Phật Giáo lại hiện ra.   Lời rằng: Chùa rách Phật vàng Ai hay trong quán ẩn tàng kinh luân....

        Giờ đây nhìn lại Đạo Phật trong nước sau 1975 trong khí thế đua tranh với các Tôn giáo khác, thấy có sự phục hưng, nhưng đó chỉ là phục hưng hình thức.  Chứ về nội dung dòng chảy Văn Hóa Phật Giáo đã tắt nghẽn, vì những vị lãnh đạo Phật Giáo trong nước bị pháp lệnh về Tôn giáo biến các vị thành công chức hay siêu công chức để phục vụ chế độ.  Trong hoàn cảnh Đạo Pháp ở nước nhà như thế, ở hải ngọai này, các Ngài có cơ may sống trong một xã hội đa nguyên, đa văn hóa.  Các Ngài với tài năng và đạo hạnh sẽ nối tiếp sứ mạng của giới Tăng sĩ cũng như cư sĩ trong nước hồi 1931-1934 với điều kiện lưu ý đến ảnh hưởng thế tục từ trong nước tràn lan đến, dưới danh nghĩa "ĐI HOẰNG PHÁP Ở HẢI NGOẠI".  Từ thế tục, thế quyền khống chế chùa mấy hồi.  Khi các Ngài nói "phi chính trị" với môn phái nào đó hoặc với tổ chức, đoàn thể, kể cả cộng sản, xin các Ngài nhớ lại lời Mai chí Thọ năm 1981 nói với Đại Lão Hòa Thượng Thích Trí Thủ: "Theo hay chống chứ không có con đường thứ ba".  Đó là trong nước, chứ ở hải ngoại này Phật tử có nhiều lựa chọn.  Chẳng hạn một số Phật tử gốc Việt ở Đông Âu, sau khi xây chùa xong mời một vị sư gốc Đài Loan về trụ trì .  Ở Hoa kỳ nhiều Phật tử cũng tìm đến các thiền viện thuộc các sắc tộc khác....

       Để kết thúc tôi xin nêu ra vài câu sau:

       - Hổ ly sơn hổ bại

       - Tăng ly chúng Tăng tàn (14)

       Câu 1 ngoài nghĩa đen còn có nghĩa khi các Ngài từ chối gốc gác tị nạn của mình, tức là các Ngài dần dần sa vào bẫy của yêu quỷ Hồng Hài Nhi đang giăng sẵn.  Hoặc một Thượng Tọa trụ trì một ngôi chùa ở Hoa Kỳ đã tự thán:

• Tu hành không biết đọa hay siêu
• Đêm ngủ nằm mơ chỉ thấy biêu (Bills)
• Tiền điện tiền ga e nghẹt thở
• Thuế nhà, thuế đất, sợ tiêu diêu...

        Trong hoàn cảnh tu học ở hải ngoại như thế, nếu các Ngài vẫn nghĩ mình hóa giải được ma quỷ, tôi e không thành công, ngọại trừ gia nhập hàng ngũ Tư Sản Tư hữu đang trở thành giai cấp quý tộc đỏ ở trong nước ./.

       Chú giải:

• (1) Viện Khoa Học Công An ở Hà Nội ấn hành : Mục Về Tôn Gíáo và đấu tranh chống hoạt động lợi dụng tôn gíáo trang 1.

• (2) SĐD ở (1) trang 2.
• (3) SĐD ở (1) trang 5.
• (4) SĐD o (1 ) trang 11.
• (5), (6) và (7) SĐD ở (1) trang 7 và 19.
• (8) Cố Phật tử Ngô Mạnh Thu, loạt bài phát thanh "Chúng ta ra đi mang theo quê hương".
• (9) Trần kiêm Đoàn - Tạp chí Nguồn 41, bài Phật Giáo Việt Nam trang 28.
• (10)SĐD ở (9).
• (11) Trí Hải , Tạp chí Nguồn số 45 và 46 bài Văn Hóa Tôn Giáo trang 128.
• (12) Tháng 6/1966 Đài Phát thanh Huế thuộc lực lượng ly khai gọi Đại sứ Henry Cabot Lodge là tên Thái Thú.
• (13) Trên đường ra Quảng Trị Tiểu Đoàn TQLC Trâu Điên bị phục kích ở Km 21 gần An Lỗ, một đơn vị thuộc Sư Đoàn 1 Bộ Binh ly khai trấn đóng gần đó nhìn mà không can thiệp. Kết quả : Tiểu Đoàn TQLC bị thiệt hại nặng, Trung Tá Tiểu Đoàn Trưởng Lê Hằng Minh tử trận.
• (14) Thích Thiện Minh, Tạp chí Nguồn 40, bài Tản mạn ngọn nguồn trang 65.