Kể từ ngày cuối tháng Tư, cái tháng oan nghiệt mà chẳng biết người nào đã xúc cảm nghẹn ngào gọi là "Tháng Tư Đen", một số người Việt Nam đã sống một kiếp lưu đày, lưu vong nơi hải ngoại.

       Nhiều lúc ngồi suy ngẫm, tôi thật vô cùng thán phục, ngả nón chào thua tiếng tĩnh từ "ĐEN" gán cho cái tháng Tư suy vong của đất nước. "ĐEN", theo tôi phải được viết bằng nét chữ hoa mới xứng với giá trị của ngôn ngữ Việt Nam phong phú. Ôi, thật là chính xác, gợi ý, gợi tình, hay không thể nào hơn được, đúng là tuyệt cú mèo!  Văn nhân thi sĩ nào là người đầu tiên sáng tác ra chữ "Đen" này thật đáng được tôn vinh.  Tôi nghĩ là phải trong một lúc ngẫu hứng cao vút, nguồn tình cảm dạt dào, nỗi đau chất ngất trong lòng, hồn thiêng sông núi vận vào người, mới có thể mô tả cái ngày đen tối của quê hương bằng ba chữ "Tháng Tư Đen", nghe vừa não nề, vừa đượm ý mỉa mai, buồn như một bài thơ cổ. 

       Quả thật là quá đen!  Đang chiến thắng lẫy lừng, tinh thần chiến sĩ đang ngùn ngụt dâng cao, bỗng đùng một cái, xếp giáp quy hàng.  Không phải đất nước đến hồi mạt vận hay sao?  Làm sao có thể giải thích được?  Chẳng khác gì đang có trong tay một cây "xì" sáng chói, vì trong cọc bài còn những 3 cây xì nữa thế mà nỡ lòng nào bốc lên môt cây "xất".  Thật là xui tận mạng, đen như mõm chó!  Tôi bất lực, không thể quảng diễn được ý nghĩa của chữ "Đen" bao hàm trong "Tháng Tư Đen". Chỉ biết là đen, rất đen, vừa cụ thể lẫn trừu tượng, bầu trời mây đen phủ kín, cuộc đời vụt đen tối, ngày bỗng tối như đêm ba mươi Tết.

       Muốn thoát cảnh đời đen tối do "Tháng Tư đen" mang lại, muốn tìm lại ánh sáng trong cuộc đời, ánh sáng của tự do, một số người đã phải lìa bỏ quê hương ra đi trên những chiếc thuyền mong manh, tìm cái sống trong cái chết.  Và cuộc đời lưu vong, thân phận của kiếp lưu đầy bắt đầu trên xứ lạ quê người!  Hầu hết những người Việt Nam lìa bỏ quê hương yêu dấu đều thấm cái cảnh ly hương, nhưng họ âm thầm chẳng nói ra.  Họ gậm nhấm đau thương, buồn vương man mác mỗi khi chợt nhớ mái nhà xưa, nơi quê cha đất tổ, nơi chôn vùi biết bao kỷ niệm vui buồn.  Mỗi khi tình cờ thấy lại một cảnh đời xưa cũ, nghe lại một bài hát đượm tình quê hương dân tộc, mấy ai lại không khỏi se lòng ngùi nhớ bâng khuâng:

Về đây khi mái tóc còn xanh xanh
Người xa vắng biết đâu nấm nhà buồn
Đốt ánh đèn in bóng vào rêu xanh....

       Tiếng hát trầm ấm của Trần Thái Hòa, quyện vào giọng ca ngọt ngào Ngọc Hạ trong ca khúc "Trở về mái nhà xưa", sáng nay, đã đưa tôi về lại với những kỷ niệm một thời xa xưa không thể nào phai mờ trong ký ức.  Bỗng dưng nhớ lại mình đang sống xa quê hương, xa thành phố thương yêu, nơi chôn nhau cắt rốn, nơi mà người Mỹ gọi là "Home town" một danh từ gợi nhớ mái nhà xưa vì chữ "home" ngọt ngào hương vị thân yêu.  Đã bao lần nghĩ là mình phải về sống trên quê hương yêu dấu những ngày tháng còn lại, bỏ lại sau lưng cuộc đời đã nhiều bon chen, cay đắng trên xứ người.  Thế mà về hưu đã mấy năm rồi, không còn cảnh mỗi ngày 8 tiếng ngồi trước đống hồ sơ, giấy tờ ngổn ngang trên bàn làm việc, tôi vẫn dậm chân tại chỗ, không hay là chưa thực hiện được mộng ước hồi hương, vui thú điền viên dù đã nhiều lần về thăm quê hương sống những ngày thật êm đềm bên Mẹ, gần Cha, vui vầy cùng em út, bạn bè thân yêu.  Tại sao?

       Chẳng phải một mình tôi mà thật nhiều người "lưu vong" như tôi, thành công trên xứ Cờ Hoa này, hơn hẳn tôi gấp ngàn vạn lần chứ không phải lục lục thường tài, phó thường dân như tôi, cũng đang tự "lưu đày" mình trên xứ lạ quê người.  Trong lúc trà dư tửu hậu, trong những buổi ăn sáng kéo dài lê thê, họ tường thuật lại cho nhau nghe thuở vàng son ngày đó, kể lại những chiến công oanh liệt trong quá khứ, tưởng tượng ra những tình tiết không hề xảy ra vì họ vốn cư ngụ bên cạnh những kho đạn, nên không nhiều thì ít đã chịu ảnh hưởng những tiếng nổ của bom đạn, họ nổ như tạc đạn mà nếu có một vài bạn "Mũ nâu" nghe được, chắc họ sẽ tự hỏi không biết mấy "ông thần" kia trong lúc hành quân có mang theo một cái còi hay không.  Thế đó, họ thở dài chán ngán kiếp sống lưu đày, giàu sang, nhung gấm lụa là, tiện nghi trang bị tận răng.  Họ bất mãn với cuộc sống hiện tại, họ chửi Mỹ sa sả, nhưng vẫn hùng hục kiếm tiền để khoe thành tích với bạn bè, tuy cùng trong cảnh ngộ lưu đày như họ nhưng không tài giỏi, may mắn như họ, để về thăm quê hương trong cảnh áo gấm về làng, phung phí tiền bạc, mua tình, mua danh, mua lợi.  Họ than thở công khai và phát ngôn không cần loa phóng thanh, biểu diễn niềm đau của kiếp sống lưu đày chứ không âm thầm chịu đựng.  Nhưng nếu có ai cắc cớ hỏi tại sao họ không hồi hương để thoát khỏi cảnh lưu vong nơi xứ lạ quê người thì sẽ nghe họ sững cồ chê bai thậm tệ cuộc sống nơi quê nhà:

       "Trời ơi, ngu sao về bên đó!  Đường sá chật hẹp, xe cộ như mắc cửi, bất chấp luật lệ giao thông, không khí ô nhiễm.  Ra đường một lúc là về nhà thò ngón tay trỏ móc lỗ mũi, bụi đen bám đầu ngón tay, đưa ngón út váy tai, bụi vàng vương đầy móng.  Mắt đeo kính đen loại thầy bói, che kín mắt, thế mà bụi đường vẫn kèm nhèm đôi khóe mắt.

       Đi trên đường phố Sài Gòn thân quen mà tưởng như đang di chuyển trong một thành phố Hồi giáo vì đàn bà, con gái mặc áo ngắn tay, nhưng đeo găng tay cao lên quá cùi chõ, mặt mày che kín, chỉ chừa đôi mắt mang kính dâm, đầu đội mũ, nón thùm thụp.  Chán ơi là chán, chẳng thấy trời trăng mây nước, ai đẹp ai xấu, ai đen, ai trắng gì hết trơn hết trọi.  Đồ ăn thức uống bán đầy đường, không che, chẳng đậy, chè cháo, bánh kẹo, trái cây nằm tênh hênh bên vệ đường, mất vệ sinh không tưởng tượng nổi.  Thế không nghe các nhà nghiên cứu môi sinh, môi trường, các chuyên gia thực phẩm, những khoa học gia, tiến sĩ hóa học đua nhau viết bài cảnh cáo dân ta, nếu về thăm quê hương thì phải ăn món gì, tránh món gì, vì gạo cơm, tôm cá, rau cỏ, hoa lá đều bị nhiễm độc, không đọc báo à?  Phương tiện di chuyển an toàn và tiện nghi nhất trên quê hương là taxi, nhưng lại phải canh chừng vì sợ tài xế ma giáo vặn đồng hồ cây số lên cao và đi quanh co cho dài đường.  Nhà ở thiếu tiện nghi mà vào khách sạn thì cứ lo ngay ngáy công an ập vào kiểm tra lý lịch và an ninh, trong lúc mình đang mê ly rùng rợn với người đẹp mơn mởn đào tơ.  Ngu sao về sống bên đó!"

       Muốn lôi kéo Việt kiều hồi hương sống trên quê nhà, đã có nhiều nhà thầu xây cất về Việt Nam xây dựng những làng Việt kiều với khuôn mẫu kiến trúc và tiện nghi y hệt ở Mỹ.  Nhưng vẫn chẳng lôi cuốn được mấy ai!  Những thân phận lưu đày trên xứ Cờ Hoa, chán chường cuộc sống trên đất Mỹ, về thăm quê hương thì hăm hở lắm, nhưng tái định cư trên đất nước mình thì ai cũng ngần ngại, viện đủ lý do.  Người thì bảo không còn cha mẹ, thân nhân gì ở Việt Nam, người thì viện cớ con đàn cháu đống đang ở Mỹ, không thể bỏ về Việt nam sống cô đơn, không bà con, thân thích.  Lý do nào cũng chính đáng!  Nhưng, như vậy thì đừng than thân trách phận đang sống kiếp lưu đày!  Đừng chửi Mỹ đã đểu cáng, đưa ta sang đây để cho ta quen với cuộc sống văn minh, tự do đủ mọi mặt, để cho ta sống trong một xã hội thượng tôn pháp luật.  Đừng oán thán Mỹ bóc lột ta hơn nhà nước cộng sản!  Có người còn ví von gọi Mỹ là một nước siêu cộng sản, vì thu thuế lợi tức quá nhiều theo quan niệm "The more you make, the more they take."  Ta làm nhiều chừng nào thị lại bị bóc lột chừng đó.

       Suy bụng ta ra bụng người! Tôi nghĩ: Đa số dân ta mỗi lần về thăm quê hương, nếu không vì cha già, mẹ yếu thì chỉ nhằm một mục đích duy nhất là du lịch, vì quê hương ta cũng không thua kém gì các nước láng giềng Đông Nam Á, cũng có những danh lam, thắng cảnh, những đền đài, lăng miếu huy hoàng, nguy nga tráng lệ, những kỳ quan thiên nhiên, những di tích lịch sử của một nền văn hiến từng đếm bốn ngàn mùa Thu trôi qua, trên núi, hồ, sông lạch.  Tuy chê bai tận láng, sát ván những thói hư tật xấu của đồng bào đang sống trên quê hương, những lối sống kém văn minh hiện đại, không theo kịp trào lưu tiến hóa của nhân loại, những phương cách ẩm thực gần như man rợ, chẳng hạn như nuốt sống mật rắn, tim rắn còn ngo ngoe ngâm trong rượu, uống những thứ rượu ngâm côn trùng như con bửa củi, ngâm những con thú mà theo truyền thuyết có thể gia tăng tuổi thọ hay tăng cường khả năng tình dục như tắc kè, như rắn hổ mang, hải cẩu vv...  Họ tìm ăn những của ngon vật lạ như chân gấu, như chồn hương, như ngọc dương và ngầu pín vv...  Họ học đòi theo Từ Hi thái hậu bên Tàu ăn óc khỉ vv... Họ tìm cách hưởng khoái lạc kiểu vua chúa thời xưa "Nhất dạ đế vương".  Họ về quê nhà, vung dollars, tận hưởng những tiện nghi đời sống, những thú vui xác thịt để rồi về lại Mỹ, than thân trách phận vì đang sống kiếp lưu đày.  Chỉ có Trời mới hiểu họ muốn gì!  Hưởng thụ ở Việt Nam, sống đau khổ trên xứ Cờ Hoa nhưng vẫn không muốn về sống trên quê hương.  Những lý do từ bỏ quê hương của họ thật ngửi không vô!

       Tôi thành thực khâm phục những"Anh hùng mũ nâu" từng băng rừng lội suối, tung hoành gầm thét trong lửa đạn trùng trùng, những "Thiên thần mũ đỏ", những "Cánh chim bằng" một thời lướt gió tung mây, nay đã gãy cánh và vô số những chiến binh oai hùng thuộc mọi binh chủng đang hồi tưởng những chiến công lừng lẫy, mà họ đã đích thực một thời đóng góp cho quê hương.  Họ đã nói huỵch toẹt ra rằng ngày nào quê hương ta còn sống dưới chế độ cộng sản, ngày đó họ còn sống lưu vong. 

       Xin đừng viện dẫn lý do tiện ích đời sống, thời tiết khắc nghiệt, nếp sống nghèo đói, thiếu văn minh, đường sá chật hẹp, không ngăn chia thành "lane" rõ ràng và an toàn, không khí ô nhiễm vv và vv... để nấn ná trên quê người.  Những khó khăn trong cuộc sống đó, ta đã từng trải qua mà vẫn tìm thấy hạnh phúc, tìm thấy niềm yêu đời trên quê hương yêu dấu! Chỉ có khác chăng là hai chế độ chính trị trước và nay khác xa một trời một vực.  Trước đây, ta sống với người và ngày nay nếu về lại với quê hương, ta sẽ phải sống với những "đỉnh cao trí tuệ" mà đỉnh cao trí tuệ là hiện thân của những tên ngu dốt, chó nhảy bàn độc, chứ không có trái tim người, vì vậy mà ta khó thể sống trong hòa hợp. Ta ra đi vì muốn đến bến bờ tự do.  Tuy "bị" lưu đày nhưng là một sự lưu đày tự nguyện và như lối nói thời thượng, đây là một cái thú đau thương, thì xin đừng than van hay bất mãn, xin đừng trách người mà nên trách ta.  Nếu tinh thần không thanh thản vì mặc cảm lưu vong, sống kiếp lưu đày thì nên âm thầm chịu đựng, vì khi ta nói lên cảm nghĩ đó e rằng chẳng đúng lắm với tâm trạng hiện tại của ta trong cảnh sống thừa mứa mà lắm người trên quê nhà đang thèm muốn. 

       Dù sao thì tinh thần chúng ta đang bị lưu đày, nhưng thế xác thì cũng có phần nào thoải mái. Than van, trách cứ, e rằng có người sẽ bảo rằng ta: "Nghèo mà ham!"  Thi hào Alfred de Vigny của Pháp trong tác phẩm "Những vinh nhục đời chiến binh" đã viết rằng: "Rên xiết, khóc than, van vỉ đều là hèn hạ". Vậy ta hãy cố gắng vượt lên trên những thói thường của đời sống để xây dựng một ngày mai tươi sáng hơn cho quê hưong yêu dấu....