LỄ KHÁNH THÀNH
ĐÀI TƯỞNG NIỆM CHIẾN SĨ ÚC - VIỆT
TIỂU BANG VICTORIA
Thứ Bảy 30 tháng 4 năm 2005
Nguyễn Hữu An.
(Trích Đăng)
. . . . . . . . .
Lễ đặt viên đá đầu tiên đã được cử hành vào ngày 19 tháng 12 năm 2004 vừa qua, và hôm nay, tôi hân hạnh phúc trình trước toàn thể quan khách: Công việc xây cất tượng đài có thể làm được, và đã hoàn thành - Công việc này lúc đầu tưởng là đơn giản, nhưng càng ngày càng thêm phức tạp, đến nỗi phải cần tới bốn hội viên làm việc hầu như toàn thời gian, những người khác làm việc tuy không toàn thời gian nhưng cũng suốt ngày bận rộn. Những thành viên của đài tưởng niệm là:
- Nguyễn Hữu An và John Wells, đồng trưởng ban,
- Nguyễn Bích Cẩm, phó trưởng ban ngoại vụ. Bà cũng là Giám Đốc điều hành của Hội Phụ Nữ Việt Úc.
- Nguyễn Đức Vĩnh, phó trưởng ban nội vụ. Ông cũng là phó chủ tịch CĐNVTD Vic.
- Hà Bé, phó trưởng ban, vận động tài chánh. Bà cũng là chủ tịch hội Tương Trợ Người Tỵ Nan Đông Dương.
- Jim Coughlan, phó trưởng ban chương trình. Ông cũng là Thủ Quỹ của Hội Cựu Quân Nhân Úc tham chiến tại Việt Nam.
- Steve Lowe, tổng thư ký. ông cũng là điều hợp viên của Ban Giáo Dục, hội CQN Úc tham chiến tại Việt Nam. (tôi vì lính quýnh nên quên không giới thiệu ông ta với quan khách, đến khi bước xuống khán đài mới được nhắc thì đã quá trễ, đành xin lỗi ông, để dịp khác sẽ giới thiệu lại) -Võ Chín, thủ quỹ. Ông cũng là hội viên của Hội Cựu SVSQTB Thủ Đức.
- Điêu khắc gia là bà Lis Johnson. Chuyên gia đổ đồng là Cameron Loris và Shaun Ellis.
Ông John Wells đã tiếp lời tôi để giới thiệu từng quan khách khánh thành bốn bức bia đá kỷ niệm:Bia kỷ niệm Trực thăng UH-1H Dust Off Iroquoir: Trực thuộc Phi Đoàn Tải Thương Không Vận 172 Hoa Kỳ, đã hoạt động đắc lực trên chiến trường Nam Việt Nam từ năm 1963 cho tới 1973 thì được trở về hậu cứ ở Tiểu Bang Iowa. Không Đoàn đã tặng chiếc trực thăng này cho RSLD năm 2002. Nó được chuyên chở về Úc để sơn sửa và gắn trên cột thép cao 6m. Chiếc trực thăng được khánh thành vào ngày 14-11-2003 bởi Thiếu Tướng David McLachlan, Chủ Tịch hội RSL Victoria. Bia kỷ niệm trực thăng (do ông John Wells đề xướng) được khánh thành bởi: Không Quân Trung Tá Đinh Quốc Hùng, khoá 16 Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt, Bảo Quốc Huân Chương Đệ Ngũ Đẳng, Cựu Chiến Binh Úc, quý ông Andrew Wells và Kevin Stayner.
Bia kỷ niệm Quốc Tế Viện Trợ (do Steve Lowe đề xướng): Đây là bản sao của tấm bảng được vẽ bởi Nha Thông Tin Vũng Tầu, hoàn tất và dựng ngay tại Thị Xã Vũng Tầu vào năm 1967. Tấm bảng này vẽ cờ của 30 quốc gia trên thế giới, nhằm mục đích cám ơn họ đã viện trợ tài chánh cho Việt Nam Cộng Hòa, góp phần vào việc giữ vững Miền Nam Việt Nam, tiền đồn chống cộng trong vùng Đông Nam Á. Đó là các quốc gia: Úc, Bỉ, Gia Nã Đại, Đài Loan, Đan Mạch, Equador, Pháp, Cộng Hòa Liên Bang Đức, Nhật Bản, Nam Hàn, Lào, Mã Lai Á, Hoà Lan, Tân Tây Lan, Na Uy, Anh, Hy Lạp, Guatemala, Ân Độ, Ba Tư, Ái Nhĩ Lan, Do Thái, Ý, Thái Lan, Hoa Kỳ, Hồi Quốc, Phi Luật Tân, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ. Dài theo hai bên hông của tấm bảng có khắc hai lá cờ VNCH và giữa tấm bảng là hình bản đồ toàn thể nước Việt Nam với miền Bắc tô mầu đỏ và miền Nam tô mầu vàng. Bản đồ Việt Nam trong hình không hoàn hảo cho lắm, tuy nhiên, đó là một tài liệu lịch sử, không thể sửa đổi. Bia kỷ niệm Quốc Tế Viện Trợ được khánh thành bởi Tiến Sĩ Nguyễn Triệu Đan, Cựu Đại Sứ Việt Nam Cộng Hoà tại Nhật Bản, và cháu Nguyễn Thuỷ Tiên, thuộc thế hệ thứ ba của người Tỵ Nạn Việt Nam (Ông Nội của cháu là Quân Nhân QLVNCH, được nhận đinh cư tại Úc vào năm 1981). Cháu tham dự vào Hội Ân Xá Thế Giới từ khi học lớp 9. Đến năm 2001 thì gia nhập vào Hội tranh đấu cho Nhân Quyền tại Việt Nam. Năm 2005, cháu được Tiểu Bang Victoria đề cử tranh giải Người Trẻ xuất sắc Úc năm 2005 và thắng giải nhì. Xuất xứ tấm bảng: CCB Úc Steve Lowe (nay là tổng thư ký của ban điều hành) đã chụp hình tấm bảng này khi đi phép từ Phước Tuy ra Vũng Tầu lần đầu tiên vào năm 1967. Anh cho biết, thấy tấm bảng có in cờ Úc thì chụp chơi làm kỷ niệm chứ không biết tấm bảng này nói cái gì? Ngay lúc đó, có một cô gái Việt đi ngang qua, anh ta hỏi thăm thì mới biết ý nghĩa của tấm bàng (Cô gái Việt này sau đó đã trở thành Bà Steve)
Bia kỷ niệm Chiến Sử Oai Hùng (do tôi và Steve Lowe cùng để xướng): Phần trên tấm bia khắc bản đồ Miền Nam Vịệt Nam, phần dưới chia làm hai: Một nửa ghi tên những trận đánh oai hùng của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa , Úc, Hoa Kỳ và Nam Hàn (ví dụ: Pleiku, Dakto, Đồng Xoài, Bình Giả, Ia Rang, Long Tân v v). Một nửa bên phải ghi tên 44 tỉnh của Miền Nam Việt Nam (ví dụ: Quảng Trị, Bình Long, An Lộc, Núi Đất . . .). Cả hai bảng tên đều có số thứ tự 1, 2, 3 hoặc A, B, C kế bên, để chỉ địa danh. Bia kỷ niệm Chiến Sử Oai Hùng được khánh thành bởi Trung Tá Trần Văn Quản, Tiểu Đoàn Trưởng T/ĐTiếp Vận, Sư Đoàn 18 Bộ Binh và Trung Tá John Goss, Thuyền Trưởng Chiến Hạm Cerbrus của Hải Quân Hoàng Gia Úc.
Đúng 11 giờ 15, chiếc trực thăng UH-1B của Hải Quân Hoàng Gia Úc đã bay ngang khu vực tượng đài để góp phần của Hải quân vào buổi lễ khánh thành. Trực thăng chắc được gắn thêm động cơ phản lực hay sao đó mà bay quá nhanh, MC chưa kịp giới thiệu thì nó đã bay mất tiêu rồi, và không quay trở lại. Hải Quân Hoàng Gia Úc đã đóng góp đáng kể vào chương trình buổi lễ. Họ đã đem một Tiểu Đội với hai Sĩ quan (mang kiếm) và 8 binh sĩ Hải Quân (mang súng trường) chia phiên nhau đứng gác chung quanh khu đất thiêng tượng đài. Tới phần chính của buổi lễ là khánh thành tượng đồng hai chiến sĩ Úc Việt. Các nhân viên trật tự tận tình làm việc nhưng cũng không thể nào cản hết được làn sóng người chụp hình và các phóng viên đổ xô lên gần tượng đài.
Tổng Toàn Quyền Michael Jeffery, cùng với ông Châu Xuân Hùng, chủ tịch CĐNVTD Victoria, đã cùng kéo tấm vải bọc để hai chiến sĩ Úc Việt hiện ra hiên ngang trên tảng đá nền mầu xám nhạt, trong tiếng kêu sửng sốt và tiếng vỗ tay vang dội của mọi người. Hai chiến sĩ bằng đồng với đầy đủ quân trang quân dụng. Úc thì mũ đi rừng, tay nắm chặt khẩu súng SLR (Self Loading Rifle) đặc biệt của Úc vào thời điểm 1965. Ba lô trên vai với 4 bình bi đông nước gắn chung quanh. Lính VNCH thì đầu đội nón sắt, dây ba chạc gắn lưỡi lê chúc đầu xuống, lựu đạn gắn chung quanh dây lưng TAB. Ba lô đầy những quân dụng và đồ dùng cá nhân nặng chĩu trên vai. Tay áo xăn lên để lộ hai cánh tay khỏe mạnh gân guốc, đang nắm chặt khẩu súng M16, mắt chăm chú nhìn ra phía trước mặt (để giữ an ninh cho trực thăng tải thương đáp xuống thi hành nhiệm vụ tải thương).
Từng đường nét, từng góc cạnh, hai chiến sĩ hiện ra như hai người lính bằng xương bằng thịt đang đứng trước mặt mọi người. Phảng phất đâu đây hình ảnh những chiến sĩ oai hùng đang xông pha ngoài mặt trận, giữa tiếng đạn bay lửa cháy. Nghe loang loáng đâu đây tiếng hô Xung phong của người lính VNCH, tiếng nấc nghẹn của người lính bị thương. Tôi nhìn xuống hàng ngàn đồng bào đang chăm chú nhìn vào hai bức tượng. Ai đó đã chụp được hình một bà cụ với hai mắt mở lớn, miệng há ra thoát tiếng kêu thật ngạc nhiên, hai tay cụ đưa ra phía trước như muốn ôm chầm lấy pho tượng. Có thể đó là hình ảnh cuối cùng của người con thân yêu của cụ đã ra đi vĩnh viễn không bao giờ trở lại. Nay bất chợt hình ảnh này hiện ra ngay trước mắt cụ, đứa con ngày nào nay đã trở về. Cụ muốn gọi tên nó, muốn ôm lấy nó. Thưa cụ, đứa con yêu dấu của cụ đã trở về rồi đó, anh ta sẽ vĩnh viễn đứng đây, lúc nào cụ cũng có thể đến thăm anh ta.
Này cháu, nhìn kỹ đi, cha cháu đó, cha cháu đã hy sinh trên chiến trưởng Quảng Trị vào mùa hè đỏ lửa 1972 xa xưa. Mẹ mói sinh cháu đựợc vài ngày đã phải quấn lên đầu cháu vòng khăn tang trắng. Cháu lớn lên chưa đến tuổi đi học đã được mẹ đưa đi vượt biên tìm tự do. Hôm nay cháu hãnh diện dẫn mẹ đi dự lễ khánh thành tượng đài cũng là lần đầu tiên cháu được thấy hình ảnh của ngưởi cha yêu dấu mà cháu vẫn thường hỏi mẹ. Nhìn cho kỹ nhe cháu!
Chị ơi, tôi thấy chị không đứng lên để nhìn pho tượng như những người khác, Tôi hiểu, nước mắt chị đang chẩy dàn dụa trên mặt. Ba mươi ba năm qua rồi, nhưng có bao giờ chị quên được hình ảnh của người chồng chiến binh đâu! Nhưng sự nhớ thương đó cũng là chỉ ở trong tiềm thức mà thôi. Nay hình ảnh thực sự của anh đã trở về ngay trước mặt chị, chị thương cảm quá mà không nói nên lời.
Xa rời khỏi đám đông, phóng viên của báo The Age thấy một người đàn ông mặc áo da đen, trông không có vẻ gì đặc biệt. Ông đứng xa cách hẳn đám đông, dựa lưng vào một cột điện gần Kmart, đầu hơi cúi xuống. Khi nghe Tổng Toàn Quyền đọc diễn văn: "Chiến tranh Việt Nam không phải là một cuộc chiến xuông xẻ - The Vietnam war was not pleasant".
Ông không có vẻ gì theo dõi cả, vẫn dựa lưng vào cột đèn, cúi đầu xuống - Nhưng khi Tổng Toàn quyền nói tiếp:
"Những người lính chỉ là những người bình thường, họ làm nhiệm vụ đã được cấp trên giao phó, và họ đã hoàn tất một cách toàn hảo - The ordinary men and women, who did what was asked of them and did it magnificently". Thì lời nói này đã làm ông xúc động, nước mắt ông trào ra! Ông đứng thẳng lên và từ từ lật mặt trong của áo jacket ra, hãnh diện khoe một hàng huy chương với nền vàng ba sọc đỏ(trích The Age ngày 01 05 05). Hãnh diện, phải không người chiến hữu của tôi? Bạn chiến đấu theo lời yêu cầu giúp đỡ của chúng tôi, theo lệnh của chính phủ Úc. Tiếc thay, chiến tranh Việt Nam đã không đem lại hào quang mà chỉ làm cho bạn phải chịu phịền phức khi trở về. Mãi cho đến ngày hôm nay, bạn mới được vinh danh. Những chiến hữu của bạn đã ngã xuống cho lý tưởng Tự Do, hôm nay, tượng đồng của họ mới được dựng lên.
Khi người phóng viên hỏi: Tại sao ông không đứng chung với những người khác trong khu vực hành lễ, mà lại đứng cô đơn tại đây? Người chiến binh già đã nuốt nước mắt mấy lần mới trả lời được:
Tôi không biết! Tôi không biết tại sao lại không muốn họ nhìn thấy tôi! Có thể tại hình dạng của tôi không được toàn hảo cho lắm - I don't know. I don't know if I want to be seen by anyone from back them. I'm not a pretty picture, am I? (trích The Age ngày 01 05 05)
Tôi biết bạn muốn nói gì rồi. Đúng đó bạn ạ, chiến tranh luôn luôn kèm theo những bất hạnh, đúng như ông Tổng Toàn Quyền đã nói: "It was dirty, dangerous, frightening at times, boring in part, and vertainly never glorious". Tuy nhiên, hôm nay bạn đến đây chắc chắn là để tưởng nhớ tới những đồng đội của bạn đã ra đi không bao giờ trở lại, phải không? Nếu vậy thì mời bạn tới gần một chút nữa nhé! Những người bạn cũ đang chờ bạn tới nói vài lời đó, dù chỉ là lời nói trong thâm tâm. Không phải chỉ có người Việt chúng ta mới đứng xững ra mà nhìn pho tượng, phía bên Úc cũng vậy. Người đầu tiên đứng lặng nhìn người Digger là Tổng Toàn Quyền. Ông xững người, một giây xuất thần nhìn người lính Úc. Thoáng qua trong ký ức của ông hình ảnh những người lính trong Tiểu Đoàn của ông vừa nhẩy trực thăng xuống trận địa năm nào. Có người khi ra đi đã nói cười vui vẻ, nhưng khi về thì nằm im lặng trong bao plastic lạnh tanh! Ông đứng xích qua phía trái một chút để nhìn rõ nét phong sương với những giọt mồ hôi dính trên mặt người lính trẻ. Phút xúc động đi qua, ông bắt tay ông Châu Xuân Hùng và cả hai cùng quay người lại phía dân chúng. Tiếng hoan hô lúc này nổi lên vang dội khắp khu vực tượng đài. Bao nhiêu gương mặt, bao nhiêu cặp mắt đổ dồn về phía tượng hai chiến sĩ vừa được gỡ tấm vải ra. Bạn có nghe rõ những tiếng OH! hoặc Ồ hoặc là WOW phát ra từ hàng ngàn cửa miệng của những người tham dự hay chăng? Tiếng quay phim, tiếng máy chụp hình vang lên như bất tận. Đám đông ùa nhau lên sát tới chỗ của hai MC đứng. Các đài truyền hình lớn đã đem cả gia sản bỏ lên trên chiếc xe truck để các nhân viên quay phim đứng trên mui xe mà quay phim rất là tiện lợi.
Tượng đồng hai chiến sĩ Úc Việt đứng trên một khối đá hoa cương mầu xám nhạt rất lớn (2m2 dài, 1m2 rộng, 0m70 cao). Mặt trước chia làm ba phần, gắn ba tấm bảng đá mài mầu đen, khắc những hình tượng và những hàng chữ như sau bằng hai ngôn ngữ Anh và Việt:
HÀNH QUÂN PHỐI HỢP
1962 - 1975
To commemorate and honour those who sacrificed all of their tomorrows, for our freedom and todays
Để tưởng nhớ và tri ân những Chiến Sĩ đã hy sinh tương lai của họ cho tự do và ngày hôm nay của chúng ta.
TỔ QUỐC GHI ƠN
This memorial was built through the generosity of the people of Victoria, especially the Vietnamese Ợ Australian Community and Australian & Vietnamese Veterans .
Tượng đài này được trang trọng dựng lên bởi tòan thể dân chúng trong Tiểu Bang Victoria; đặc biệt là những người dân Úc gốc Việt, các Cựu Quân Nhân Úc và Việt Nam Cộng Hòa.
Tiếp theo sau là lễ cầu nguyện và ban phép lành cho đài tưởng niệm. Tuyên Úy Quân Đội Úc, Mục Sư John Brownbill RFD - và Linh Mục Vincent Nguyễn Văn Long cùng đọc kinh cầu nguyện và ban phép lành. Thượng Tọa Thích Thiện Tâm và Thích Thiện Đạo cùng với Đạo Hữu Huỳnh Phú Lẫm (Phật Giáo Hòa Hảo) và Hiền Tài Lê Kim Sum (Phật Giáo Cao Đài) cùng đọc kinh và các nghi thức cầu nguyện theo Phật Giáo.
Sau lễ truy điệu, ông Tổng Toàn quyền đặt vòng hoa tưởng niệm - Tiếp đến là Lễ Thượng Kỳ. Trước tiên là Quốc Kỳ Úc, rồi đến Tân Tây Lan và các nước Đồng Minh - Trang trọng nhất là lúc thượng kỳ Việt Nam Cộng Hòa. Lá cờ vàng ba sọc đỏ được từ từ kéo lên, toàn thể dân Việt cùng trang nghiêm cất tiếng hát bài Quốc Ca. Bạn và tôi cùng nhìn vào những khuôn mặt rạng rỡ của những người tham dự buổi lễ ngày hôm nay đi, bất cứ ai, không phân biệt Việt, Úc, Tân Tây Lan, Mỹ, Phi Luật Tân, Thái Lan, Nam Hàn. Hãy nhìn xem trên gương mặt của họ thể hiện những gì? Đó là nét mặt hân hoan, hãnh diện khi được thấy lá cờ VNCH được kéo lên, và sẽ tồn tại mãi mãi. Lá cờ mà mọi người trong chúng ta, quân đội của sáu quốc gia đồng minh đã đổ xương máu chiến đấu cho sự tồn vong của nó. Bạn sẽ thấy nước mắt của mọi người chẩy dài trên gương mặt hân hoan của họ. Những giọt nước mắt hân hoan, hãnh diện khi nhìn thấy lá cờ Vàng được kéo lên. Hãnh diện lắm, phải không các bạn! Công lao tranh đấu biết bao lâu, qua biết bao nhiêu khó khăn, để mới có ngày hôm nay: Ngọn cờ Vàng có riêng cột cờ và được đặt tại một nơi xứng đáng.
Không phải chỉ có những người dân Việt chúng ta mới bật ra tiếng khóc, mà hầu như trên mặt tất cả mọi người, Úc cũng như Việt, đều nước mắt dàn dụa. Nước mắt của sự vui mừng, của sự tôn kính, của lòng Ái Quốc (tôi nhìn thấy ông John Wells cũng đang đưa tay chùi nước mắt). Tiếng hát vang vang kéo dài hầu như bất tận. Ai cũng chỉ mong bài ca kéo dài mãi mãi để được hát, để được nhìn thấy lá cờ VÀNG bay phất phới trong nắng TỰ DO. Lần đầu tiên trong nước Úc, LÁ CỜ VÀNG CỦA NGƯỜI VIỆT TỰ DO đã được kéo lên ở một nơi trang trọng, và được giữ vĩnh viễn tại đó. Trang trọng hơn nữa, là lá cờ của chúng ta được tung bay ngang hàng với những quốc gia đồng minh đã một thời chiến đấu bên nhau. Kính thưa toàn thể đồng bào, thưa các bạn đồng minh, tượng đài Chiến sĩ Úc Việt đã được dựng lên, do công lao của toàn thể dân chúng trong Tiểu Bang Victoria đóng góp, nhất là các công dân Úc gốc Việt và các cựu quân nhân Úc và Việt Nam. Lá cờ vàng ba sọc đỏ hiên ngang tung bay tại khu vực tượng đài là một thành công đáng kể của cộng đồng chúng ta. Hãy cùng nhau giữ vững lá cờ Vàng. Hãy tìm đủ mọi hậu thuẫn để lá cờ Vàng của chúng ta không những tung bay trong khu vực tượng đài, mà còn tung bay khắp nơi trên toàn cõi Úc Châu, như đã được tung bay khắp nơi trên toàn cõi Hoa Kỳ vậy.
Nguyễn Hữu An.